Indholdsfortegnelse for 21-Jun-18 i Finweek - Afrikaans

lewers tussen die jongste petrolprysverhoging, ’n rand wat ineenstort en ’n yskoue winter op die Hoëveld, het my optimisme vir 2018 in die niet verdwyn. Dit is dus met min entoesiasme wat ek die jongste verslag van die Internasionale Monetêre Fonds (IMF) oor die Suid-Afrikaanse ekonomie gelees het, wat soos verwag, die noodsaaklikheid vir strukturele hervormings onderstreep om groei te vermeerder, werksgeleenthede te skep en ons fiskale posisie te verbeter. Talle van die voorstelle in die verslag is al langer as ’n dekade deel van regeringsbeleid – dalk kan ons verwag dat hulle enige oomblik ingestel gaan word? Die werklikheid is dat die veranderings wat aangebring moet word – die verbetering van vaardighede; die verlaging van die koste van spoorvervoer en hawetariewe; om meer privaatsektorspelers in energieverspreiding betrokke te kry;…

een van die groot vrae van die meeste (of selfs alle) beleggers in die mynboubedryf is of die internasionale bedryfsleiers weer die spoor byster gaan raak. Vrees bestaan dat ’n nuwe golf van groter vraag tot ’n vars golf projekoptimisme en ywerige kapitaalbesteding gaan lei. ’n Verslag deur die finansiëledienste-maatskappy PwC toon hoeveel die mynbousektor ná die besonder skrikwekkende kommoditeitsprysineenstorting van 2012 herstel het. Dink ’n bietjie aan hoe sleg sake in die sektor geword het. Die saamgestelde markkapitalisasie van die wêreld se 40 grootste mynboumaatskappye het byvoorbeeld binne drie jaar van $1 200 miljard tot $494 miljard geval. Al die maatstawwe dui op ’n verlies aan finansiële dissipline wat intussen herstel is. In 2014 het die markkapitalisasie van die 40 grootstes – wat maatskappye soos BHP, Anglo American, Glencore…

die wêreld- internet- en vermaaklikheidsgroep, Naspers* is in meer as 120 lande bedrywig en het talle bates, insluitend maatskappye soos Media24, MultiChoice, OLX, takealot en Delivery Hero. Sy grootste bate is ’n belang van 31,2% in die Chinese internetreus, Tencent. Naspers toon ’n bestendige bultendens sedert 2013, en het verlede jaar ’n hoogtepunt van R4 143 per aandeel bereik. Vooruitsig: Nadat hy die hoogtepunt van R4 143 per aandeel bereik het, het Naspers sy groot bultendens reggestel in ’n beerkanaal tot by ’n steunpunt van R2 855. Hy het in Maart sy belang in Tencent van 34% tot 31,2% verminder en $9,8 miljard verkry. Hy het ook sy belang van 11,18% in die Indiese e-handelmaatskappy, Flipkart, vir $2,2 miljard aan Walmart verkoop. Naspers het sedert sy aanvanklike belegging in 2012…

dit voel dalk of die jaar nog skaars begin het, maar in werklikheid is ons einde vandeesmaand amptelik verby die halfpadmerk. Dit laat vir Suid-Afrikaanse beleggers ’n bitter smaak in die mond, want ná ’n klompie moeilike jare op die mark het ons vir die tydperk tot einde Mei 2018, dus die afgelope vyf maande, negatiewe groei van 4,4% (FTSE/JSE Alle Aandele-indeks, of Alsi) ervaar. Dit beteken ’n miserabele 5,5% gemiddelde groei per jaar vir die afgelope drie jaar – ’n groeipersentasie wat nie eens by iets soos die geldmark kon kers vashou nie. Ek wil nie eers dink wat dié groeipersentasie (of gebrek daaraan) sou gewees het sonder Naspers* (wat byna 20% van die indeks uitmaak) nie. Naspers* het oor die afgelope driejaartydperk op eie houtjie met 70% gegroei.…

die JSE se swak vertoning vanjaar maak die moontlikheid om beleggings na nie-aandeelbateklasse te versprei al hoe aantrekliker. Alternatiewe beleggings in onder meer skansfondse, private ekwiteit, waagkapitaal, infrastruktuur en ongenoteerde eiendom versprei die risiko, en in sommige gevalle vaar dié bateklasse beter as aandele. Private beleggers in Suid-Afrika het egter nie maklike toegang tot alternatiewe beleggings nie en daar is maar min opsies tot hul beskikking. ’n Paar regulatoriese veranderinge is aangebring om meer beleggings in alternatiewe bates aan te help, hoewel niks daarvan goedkoop is nie. Dit is onder meer om skansfondse as kollektiewebeleggingskemas te erken, en pogings om die belegging in Artikel-12J-waagkapitaalfondse (wat belastingaftrekbaar is) ’n hupstoot te gee. Die Pensioenfondswet het in 2011 die limiet vir beleggings in alternatiewe bates van 2,5% tot 15% verhoog – wat…

Johannesburg sal as gasheer optree vir die eerste Afrika-beleggingsforum (AIF), wat die “Davos van Afrika” gedoop is en wat van 7 tot 9 November 2018 plaasvind. Die AIF is die geesteskind van die Afrika-Ontwikkelingsbank (AfDB), wat raam dat Afrika se infrastruktuurvereistes $130 miljard tot $170 miljard per jaar beloop. Om dié uitdagings die hoof te bied, steun die AfDB die AIF as ’n platform om “die private sektor aktief te betrek en om projekte te bespoedig wat die vermoë het om die vasteland te transformeer”. Die AIF is ontwerp om die samewerking van die private sektor te verbeter en om belegging in sektore van strategiese belang in Afrika aan te dryf, aldus die AIF. “Dit is nie ’n kletswinkel nie. Daar sal geen politieke toesprake wees nie. Die AIF bied…

Bradley Sacks en sy pa, Michael Sacks, wat Caprec se voorsitter is, het aansienlike vorige ervaring in die finansiële sektor. Bradley het onder meer as ’n beleggingsbankier by Citigroup en Salomon Brothers gewerk, terwyl sy pa, Michael Sacks (ook bekend as Motty), ’n stigterslid van Netcare en Afrocentric is en uitvoerende en nie-uitvoerende ampte in verskeie sakesektore beklee het wat insluit gesondheidsorg, finansiële dienste, tegnologie, onderrig, eiendom en vervaardiging. Bradley, wat sedert 1988 in New York bly, besoek Suid-Afrika sowat 5 keer per jaar. Sy negejarige dogter is ’n gretige sokkerspeler en hy bring dus die meeste van sy vrye tyd langs die kantlyn deur. Sy vrou is ’n professionele pasteibakker en kos is dus ’n ander baie belangrike deel van die gesin se lewe. Terwyl hulle reis, word vakansiebestemmings…

’n Klassieke mite wat al dubbel en dwars die nek ingeslaan is, is die een dat ’n langbeenspinnekop die giftigste spinnekop op aarde is, maar gelukkig (vir ons) is hulle kake te klein om deur die menslike vel te dring. Dieselfde geld die 10%-van-jou-brein-gebruikmite, en dan die ene dat mense ’n bestuurder verlaat en nie ’n maatskappy nie. Didier Elzinga, die uitvoerende hoof van Culture Amp, sê baie van wat geag te word bewese wysheid te wees is eintlik maar net ’n geval van genoeg mense wat dit genoeg kere gesê en daarom moet dit waar wees. Sy organisasie bied ’n werknemer-ontledersplatform aan wat spesialiseer in personeelmeting en ontleding. Hulle het 175 spanne ondersoek wat uit agt lede elk bestaan om te verstaan waarom mense hulle werkplek verlaat. Hulle bevindinge…

Tom Eaton @TomEatonSA Die Suid-Afrikaanse ekonomie het in die eerste kwartaal met 2,2% gekrimp. Ek troos myself met die feit dat dit in die eerste kwartaal ook met 1 Zuma en 3 Guptas gekrimp het. Dis darem ’n begin. Michael Jordaan @Michael Jordaan WhatsApp-oproepe is ’n goeie manier om met mense te praat sonder om hulle koffie of wyn aan te bied. IG: richpoplak @Poplak Die maklikste werk ter wêreld? Populistiese nasionalistiese politikus. Verreweg. Michael Jordaan @Michael Jordaan Ter verdediging van wyn: Ek ook al ’n paar simpel dinge gedoen terwyl ek nugter was. Renee Bonorchis @Renebon Skielike gedagte: Is daar ’n verband tussen hoeveel iemand twiet en hul geloofwaardigheid? Deep Fried Man @DeepFriedMan Cassper Nyovest maak sy vierde stadion vol. Ek wil net my petroltenk volmaak. George M Johnson…

daar is min twyfel: akademici het die beste werk. Wanneer ons klasgee kan ons jong, slim verstande volstop met idees waaroor ons omgee en in glo. Wanneer ons navorsing doen, kan ons dié idees verder verken, en die wêreld en hoe dit werk ’n bietjie beter verstaan. Ons werk dikwels in ’n rustige omgewing, omring deur mense wat soos ons soek na (die) waarheid. Vir dié van ons wat mense vermy, is daar boeke wat dieselfde ding doen. Partykeer reis ons na lekker plekke toe en ontmoet mense wat soos ons dink en ruil idees uit. Partykeer neem ons selfs sabbatsverlof om nog meer na te dink oor die wêreld en hoe dit werk, sonder dat ons enigiets anders hoef te doen. Die beste van alles? Selfs al doen ons…

toe die masjienleer-renaissance in 2013 begin het, danksy die ontwikkeling van nuwe grafieseverwerkingseenhede wat dataprosessering met meer as honderd keer laat versnel het, het Frans Cronje en Daniel Schwartzkopff begin om hulself te posisioneer om die gaping in die plaaslike mark te vul. “Ek en Daniel het ontmoet terwyl ons met voorgraadse studies aan die Universiteit van Kaapstad besig was en het saam met die idee na vore gekom om ’n kunsmatige-intelligensiemaatskappy te begin,” sê Frans Cronje, die besturende direkteur van DataProphet. “Destyds was daar feitlik geen kompetisie in die veld nie en vaardighede was skaars; mens kon nie eers masjienleer plaaslik studeer nie.” Hulle het aanvanklik masjienleerkonsultasiedienste aan kleinhandel-, vervaardigings- en finansieringsmaatskappye gebied en toe die sprong na die produktemark geneem toe hulle DataProphet in 2015 gestig het. “Ons…

Sake in Suid-Afrika se buurlande is vir junior mynmaatskappye makliker as binne die land, veral in die steenkoolsektor, wat weens die burgerlike samelewing se weerstand teen die brandstof nie is waar mens sou verwag het dat ’n aanvangsonderneming sou floreer nie. Jacques Badenhorst, wat onlangs aangestel is as uitvoerende hoof van Maatla Energy, ’n maatskappy wat Mmamabula Colliery in Botswana bou, is ’n voorbeeld. “Die onmededingende investeringsomgewing in Suid-Afrika en regulatoriese kwessies help nie die bedryf nie. Junior mynmaatskappye soek elders geleenthede, soos Botswana, wat ’n opsie is om steenkool aan Suid-Afrika te verskaf,” sê hy. Daar is ook ’n unieke geleentheid vir Botswanasteenkool: Terwyl die land vroeër gesukkel het om aan uitvoermarkte te verskaf omdat hy deur land omring word, het hy nou ’n geredelike plaaslike mark vanweë Eskom…

Curro se algemene jaarvergadering was op 4 Junie. Anthony Clark, aandeleontleder by Vunani, het dit bygewoon en enkele belangrike punte getwiet. Eerstens: Terwyl die maatskappy waarskynlik nog sowat R1 miljard se kapitaalbesteding benodig, kan hy dit nou self finansier (buiten groot verkrygings), dus is ’n regteuitgifte nie meer nodig nie. Dit wys hoe volwasse die maatskappy geword het en ons kan vanjaar of in die volgende boekjaar selfs ’n eerste dividend sien. ’n Twiet wat egter uitgestaan het, was die opmerking dat Curro tans op 53% besetting staan. Was die besetting op 90%, het Curro wesensverdienste per aandeel (WVPA) van 201 sent pleks van die huidige 49 sent verdien. Dit dui op enorme hefboompotensiaal, aangesien nuwe studente skaars koste byvoeg maar vir aansienlike bykomende inkomste sorg. Dié groei sal ’n…

brait is ’n beleggingsbeheermaatskappy met ’n portefeulje van groo ongenoteerde ondernemings wat in die breë verbruikersektor bedywig is. Vooruitsig: Brait verhandel tans teen laagtepunte wat laas in 2013 getoets is. Sy aandeelprys het met meer as die helfte verminder na ’n teleurstellende vertoning van New Look, die Britse modekettinggroep wat hy in 2015 vir $1,2 miljard gekoop het. Die belegging is verlede jaar tot nul afgeskryf. As deel van pogings om koste te besnoei en die onderneming te herstruktureer, is New Look besig om winkels te sluit en huurkontrakte te herbeding. Ander groot bates presteer egter goed, veral Virgin Active, Iceland Foods in Brittanje, en Premier in Suid-Afrika. In die grafieke: Brait verhandel tans tussen 3 315 en 4 500 sent per aandeel. Met die positiewe afwyking gevestig – die…

dat die JSE in die jongste tyd ’n interne verswakking ondergaan het, blyk daaruit dat in verlede maand se uitgawe van hierdie rubriek die getal aandele wat bokant hul eie langtermyngemiddelde gestaan het, nog oorheers het. Van die 100 grootste aandele op die JSE, soos gemeet aan markkapitalisasie, was 55% bokant hul 200-daagse eksponensiële bewegende gemiddeldes (EBG). Nou is dit slegs 36%. Aan die begin van die jaar was die mark nog sterk toe 71% bokant hul 200-daagse EBG gelê het. ’n Vraag waarmee ontleders hulle nou mee besig hou, is watter kanse is daar vir ’n hervatting van die bulmark. Tegniese ontleders wys daarop dat die Algehele-indeks se grafiek sedert Januarie dalende hoogtepunte weerspieël, wat negatief is. Wat ook opval, is dat die laaste twee opkikkerings in die mark…

Chris Roelofse, portefeuljebestuurder vir alternatiewe bates by Stanlib Multi-Manager, sê selfs al bied die navorsing ’n sterk argument ten gunste van alternatiewe bates, is hulle geneig om komplekser as tradisionele beleggings te wees. “Dit lei dikwels tot spyt, want beleggers het nie goed genoeg begryp waarby hulle betrokke raak nie.” Roelofse sê as jy minder as R1 miljoen vir alternatiewe beleggings opsy gesit het, is jou geleenthede tot kleinhandelbelegging-skansfondse beperk. Met meer as R1 miljoen kan jy egter ’n kwalifiserende beleggerskansfonds of sekere gespesialiseerde privaatekwiteitsaanbiedings, soos kleiner waagkapitaalfondse, oorweeg. “Dit is egter baie riskante beleggings, want kleiner ondernemings misluk dikwels,” sê hy. “Baie individue met hoë netto waarde verkies om self regstreeks in private ondernemings te belê, eerder as om deur ’n fonds te belê, en wanneer die belegger ’n…

the Joinery is in 2012 deur Natalie en Kim Ellis gestig, en is aan die voorpunt van die vervaardiging van items van omgewingsvriendelike en herwonne plastiek. In 2017 het hul hersikleerde plastiekprodukte die PETCO-toekenning (PET Plastic Recycling Company) gewen vir die beste produk wat gemaak is uit poliëtileen-tereftalaat (PET), asook Eco- Logic se Innovasietoekenning. Natalie Ellis het finweek meer van dié onderneming vertel. Waarom het julle The Joinery begin? My pa, Barry Ellis, was ’n entrepreneur wat klere in- en uitgevoer het. Hy het sy onderneming verkoop en later saamgesmelt met SA Clothing Industries, wat daartoe gelei het dat hy ’n besturende direkteur geword het in ’n maatskappy wat handelsmerke vervaardig het vir groot kleinhandelwinkels. Die klerebedryf was toe in sy blomtyd, en ek en Kim het as kinders baie…

miljoene Suid-Afrikaanse werksoekers, wat gebuk gaan onder die swaar las van een van die hoogste werkloosheidsyfers ter wêreld, wonder sekerlik hoe ’n krimpende ekonomie soos ons s’n werksgeleenthede gaan lewer wat hulle in staat sal stel om vir hul gesinne van kos te voorsien. Ná groei van 3,1% in die derde kwartaal van 2017 het die ekonomie die grootste inkrimping in nege jaar getoon deur in die eerste kwartaal van 2018 onverwags met 2,2% te krimp, afgetrek deur beduidende afnames in mynbou, vervaardiging, landbou en konstruksie. Die afname in die land se ekonomiese prestasie voorspel niks goeds nie vir dié wat immer ontwykende werksgeleenthede nastreef, of entrepreneurs wat hul ondernemings wil uitbrei nie. Erger nog, is dat ons ekonomie vasgevang is in wat ekonome ’n “valstrik van lae groei” noem.…

attacq is nou ’n volwaardige eiendomsbeleggingstrust (reit), en sy fokus het dus verskuif – waar hy voorheen op kapitaalgroei gekonsentreer het, spits hy hom nou op uitkering en kapitaalgroei toe. Meer voorspelbare verdienste hou die vooruitsig van meer likiede aandele en ’n heraanslag van aandeelprys in. Die eiendomsmaatskappy, wat in 2013 met bates van R13,35 miljard op die JSE genoteer het, is vir die ontwikkeling van die Waterfallomgewing verantwoordelik, ’n enorme gebied van 340 hektaar halfpad tussen Johannesburg en Pretoria. Ná ’n jaar lange omskeppingsproses is Attacq se reit-status op 29 Mei deur die JSE bekragtig. Een van die uitdagings wat Attacq gehad het, was om aan die vereiste van 75%-huurinkomste te voldoen, aangesien hy voorheen op kapitaalgroei eerder as inkomstegenerering gekonsentreer het. Reit’s keer hul huurinkomste as dividende aan…

Pretoria Portland Cement (PPC) is die voorste verskaffer van sement in Suider-Afrika. Hy produseer ook aggregate, metallurgiese kalk, gebrande dolomiet en kalksteen. Waar hy tans in ’n moontlike stygende patroon konsolideer, het PPC uit sy langtermyn-daalneiging gebreek. Noudat hy met meer as 100% sedert sy laagtepunt van 345c per aandeel gestyg het, is die huidige vlakke ’n goeie toetreepunt vir ’n koop-en-hou-strategie. Ná ’n moeilike twee jaar waarin PPC gedwing was om ’n regteuitgifte te doen ten einde skuld terug te betaal en hy verskeie oornamepogings moes afweer, meen Johan Claassen, wat sedert Julie 2017 aan die stuur van sake staan, die skip is bestendig en kan nou op groei fokus, berig Bloomberg. Die sementmaker het die afgelope jare aktief op die vasteland geïnvesteer en R12 miljard belê om fabrieke…

TONGAAT HULETT Smaak effens soeter Tongaat Hulett se resultate was deels flou en deels vreesaanjaend. Grondverkope en die styselafdeling was oninteressant, soos verwag is, met ’n beskeie wins vir albei. Maar suiker was die probleem, en hoewel die maatskappy se produksie gestyg het van 1,056 miljoen ton tot 1,171 miljoen ton, het winste skerp gedaal weens ’n daling in die suikerprys en hoë invoer. Slegs Zimbabwe kon wins verhoog. Die probleem plaaslik was die vertraagde inwerkingstelling van die invoerbelasting. As gevolg hiervan sien ek baie afgraderings van Tongaat se teikenprys en selfs versoeke om ’n nuwe bestuur. Maar noudat die reën weer begin en suikerproduksie gesond lyk, behoort die invoerbeskermingstariewe beter wins in die volgende finansiële jaar tot die einde van Maart volgende jaar te verseker, en teen minder as…

d ie Suid-Afrikaanse regering span tans die heuningkwas in om ongeveer R1,28 biljoen ($100 miljard) in direkte buitelandse beleggings (DBB) oor die volgende vyf jaar te lok, ’n doelwit wat president Cyril Ramaphosa in April gestel het. Ramaphosa het ’n swaargewigspan aangestel, wat die voormalige minister van finansies, Trevor Manuel, die voormalige uitvoerende hoof van Standard Bank, Jacko Maree, en die voormalige adjunk-minister van finansies, Mcebisi Jonas, as “beleggingsgesante” insluit. Provinsiale en plaaslike bestuursdepartemente en -agentskappe is ook belas met die taak om beleggers te lok en by te staan. “Vanweë die grootte van ons ekonomie en waar ons geleë is, het Gauteng ’n groot rol om te speel,” het Lebogang Maile, lid van die uitvoerende komitee (LUK) vir ekonomiese ontwikkeling, die omgewing, landbou en plattelandse ontwikkeling in Gauteng gesê.…

die Onafhanklike Kommunikasieowerheid van Suid- Afrika (Okasa) het middel Mei as deel van sy ondersoek na die plaaslike betaaltelevisiemark openbare sessies gehou. Twee denkwyses het in Okosa se blok C-saal na vore gekom. Volgens baie belanghebbendes is MultiChoice veels te oorheersend in die mark en maak sy houvas op topinhoud, soos sportregte en Hollywood-flieks, dit vir ander operateurs moeilik om mee te ding. Dié belanghebbendes, waaronder die gratis uitsaaiers, die SAUK en e.tv, en betaaltelevisiespelers soos Kwesé en Cell C black, wil hê dat Okasa ingryp en is ten gunste van die ontknoping van sportregte en die beperking van eksklusiwiteitsregte in kontrakte. e.tv-huishoudings met gratis televisieuitsendings neem af – van 8,4 miljoen in 2012 tot 8,1 miljoen in 2016. Volgens hom het betaaltelevisiehuishoudings in dieselfde tydperk van 3,9 miljoen tot…