Indholdsfortegnelse for 19 November 2015 i Finweek - Afrikaans

die naweek het ek deur Marikana gery, waar ek tussen 2012 en 2014 taamlik tyd deurgebring het. Ek sukkel nog die hele week om die gevoel van wanhoop af te skud waarmee ek altyd uit Noordwes se platinumgebied terugkeer – soveel rykdom aan natuurgawes wat verkwis word; so min verandering sigbaar sedert daardie noodlottige dag in Augustus 2012. Voeg daarby die droogte, die dalende rand, die watertekort, die sukkelende staalbedryf, Zuma se straler . . . Dit het my herinner aan ’n ander neerdrukkende Maandagoggend laat in 2012, enkele weke ná die skietery by Marikana. Mynwerkers oral in die land het gestaak. “Sad South Africa”, het The Economist dit op sy voorblad uitbasuin en in ’n snydende hoofartikel ons tekortkominge onder die vergrootglas geneem. Moody’s en Standard & Poor het…

“DIT IS ’N DONKER WOLK SONDER ’N SILWER RANDJIE. EN DIT IS NIE ’N REËNWOLK NIE.” – Chris Schutte, uitvoerende hoof van Astral Foods, oor die impak wat die heersende El Niñotoestande op die landbousektor het. Weens die droogte sal Suid-Afrika na raming dié seisoen 770 000 ton mielies moet invoer, wat teen die heersende pryse sowat R2,2 miljard sal kos, sê Agri SA. Dit sal Suid-Afrika vir die eerste keer in sewe jaar ’n netto invoerder van mielies maak (sien ook bladsy 29). “Dit neem sowat ses tot nege maande voordat monetêre beleid die ekonomie bereik, so ek dink as die Fed in Desember iets doen, is dit nie noodwendig te laat nie, maar as hulle die blikkie net nog ’n ent aanskop, kan dit hulle ’n effense agterstand…

finweek: Suid-Afrika kan sy status as volwaardige begunstigde van die Amerikaanse wet op groei en geleenthede in Afrika (Agoa) teen 4 Januarie verloor. Kan dit steeds voorkom word? Nick Vink: Pres. Barack Obama het op 5 November in ’n brief aan die Amerikaanse kongres gesê vordering in die onderhandelinge oor toegang vir spesifieke snitte van Amerikaanse pluimvee-, vark- en beesvleis aan die Suid-Afrikaanse is mark nie bevredigend nie. Hy het Suid-Afrika 60 dae gegun om sy onderhandelingsposisie te heroorweeg, waarna die status van Suid-Afrika se landbouuitvoere as ’n begunstigde van Agoa teruggetrek sal word (die res van Suid-Afrika se $1,7 miljard van uitvoer van nielandbougoedere is nie op die spel nie – of in elk geval nog nie). As Suid-Afrika binne 60 dae met ’n teenaanbod kom, sal Amerika dit…

angloGold Ashanti se resultate vir die kwartaal tot die einde van September toon duidelik waarom die groep ’n jaar gelede probeer het – maar nie daarin geslaag het nie – om sy Suid-Afrikaanse bates in ’n aparte maatskappy te plaas wat beleggings in ander kommoditeite sou hê. Dit is omdat sowat 75% van die maatskappy se kontantvloei gegenereer word deur AngloGold se internasionale bates, en die prestasie van die Suid-Afrikaanse myne was so swak dat die maatskappy $56 miljoen van sy kontant verloor het. Daar was ook die koste verbonde aan die vroeë likwidasie van ’n $773 miljoen-effek. Srinivasan Venkatakrishnan, uitvoerende hoof van AngloGold, moes verlede jaar besef het dat die Suid-Afrikaanse bates as selfstandige entiteite wisselvallig sou wees en hy die diversifiserende uitwerking van blootstelling aan ander kommoditeit moes…

Prysoorloë en meedinging na intekenare is ou uitdagings vir selfoon-operateurs in Suid-Afrika. Met pryse wat afplat, het die gehalte, beskikbaarheid en spoed van die netwerk al hoe dringender aangeleenthede geword. Volgens MyBroadband, het Vodacom tans die beste stem- en datanetwerk in die land, gegrond op netwerkdekking, oproepgehalte en die prestasie van die mobiele-datanetwerk. Die groep het stewige groei in data-inkomste aangekondig, wat in die ses maande tot einde September met 33,5% gestyg het, met datagebruikers wat tot 28,3 miljoen toegeneem het. In Suid-Afrika het LTE/4G-dekking van 32,2% tot 46,8% van die land uitgebrei, het die uitvoerende hoof, Shameel Joosub, tydens die bekendstelling van die resultate op 9 November gesê. “Ons LTE/4G-klante in Suid-Afrika, wat nou na aan twee miljoen is, gebruik bykans drie keer meer data as 3G-klante,” het Joosub…

verandering is onafwendbaar. En in die motorwêreld beteken dit dat daar onafwendbaar weg van fossielbrandstof beweeg word na volhoubare en ekovriendelike voertuie. Per slot van rekening kan die huidige uitlaatgassaga ’n vroeë einde aan die dieselenjin in die passasiervoertuigmark bring. Die dieselenjin is die voorkeurkragoorbringstelsel van al hoe meer eienaars van passasiersvoertuie; in Wes-Europa alleen, verteenwoordig dieselmodelle 52% van die mark. Onkostebewuste verbruikers kies nie net dieselvoertuie weens hul beter brandstofverbruik nie, maar ook weens hul welbekende robuustheid, hoër wringkrag teen lae omwentelings, beter kruisspoedprestasie en minder uitlaatgasse. Plaaslik is daar ’n bykomende bonus – goedkoper brandstof. Dieselvoertuie is sowat 35% van nuwevoertuigverkope in Suid-Afrika, waarvan 18% van hulle passasiersvoertuie is. Maar ’n natuurlike gevolg van die dieseluitlaatgasverneukery wat in die buiteland plaasgevind het, sal verbruikers moontlik na alternatiewe laat…

hoewel die toon en styl van plaaslike reklame en kommunikasie die afgelope klompie jare vir die gemiddelde Suid-Afrikaanse verbruiker ongetwyfeld baie toepasliker geword het, meen talle dit word grootliks nog deur ’n Westerse narratief gekleur. Blaai ’n mens inderdaad deur tydskrifte of TV-kanale, lyk dit of die advertensies bepaald ’n Europese of Noord-Amerikaanse konteks uitbeeld – nie ’n trotse Afrika- of Suid-Afrikaanse konteks nie. Maar, soos die professionele reklamemense in die plaaslike advertensiebedryf sê, die oplossing is nie bloot om te “swartverteer” en advertensies met vervelige rassestereotipe te vul nie. Daar moet veel dieper rondgedelf word in werklikhede wat ras te bowe gaan. “Dit is nie soseer dat die narratief Westers is nie, dis net dat dit uiters oninteressant is,” meen Kabelo Lehlongwane, adjunkdirekteur: strategie by die reklameagentskap FCB Johannesburg.…

ons leef in ’n eeu waar ons oorlaai word met inligting maar waarin kennis skaars is, soos om tydens oorstromings nie drinkwater te hê nie. Hoekom, terwyl soveel inligting oor geldsake, finansiële bestuur en beleggingsmoontlikhede beskikbaar is, is soveel mense finansieel in die knyp, met hope skuld en op hul oudag van ander afhanklik? Miskien lê die antwoord in die oormatige fokus op ingewikkelde dinge, terwyl nie genoeg aandag aan die basiese dinge gegee word nie: om binne jou vermoë te leef, gereeld te spaar en dit volhoubaar te doen. Die kritieke suksesfaktore is eintlik heel eenvoudig: ■ moenie meer uitgee as wat jy verdien nie ■ spaar 10% van elke rand wat jy verdien om die aankoop van groter items te finansier ■ belê nog 10% van elke rand…

die beraad van die Forum vir China-Afrikasamewerking wat volgende maand in Johannesburg plaasvind, sal weer die kollig laat val op betrekkinge tussen Suid-Afrika en China. Sedert die vestiging van diplomatieke bande tussen die twee lande in 1998 het die bilaterale verhouding vinnig gegroei tot een van die nouste tussen ’n Afrika-land en die opkomende globale supermoondheid. Die belangrikheid van die groeiende verhouding vir albei lande word beklemtoon deur die toenemende hoeveelheid besoeke deur politieke leiers op hoë vlak aan mekaar in die afgelope paar jaar. Onderliggend aan die sterk politieke en diplomatieke bande is groeiende ekonomiese samewerking. Vanuit die Chinese oogpunt het Suid-Afrika se minerale rykdom die verhouding strategies belangrik gemaak. China beskou ook Suid-Afrika se sterk plaaslike status as regverdiging vir samewerking op ’n strategiese vlak. Dit verduidelik waarom…

al soek jy hoe hard; jy sal bitter min ligstrale van hoop in die kommoditeitsmark en dus min riglyne vir beleggers sien. Die beste advies is om weg te bly van ’n sektor wat steeds trauma ervaar, veral omdat die toon van talle van die ontleders aan die verkoopkant duidelik dié van ’n nadoodse ondersoek is. Byvoorbeeld, Investec Securities soek deur die drifsels van ’n groot kommoditeitsinsinking en meen dat die sogenoemde supersiklus van 2000 tot 2010 eintlik bloot “ ’n opswaai in die prys was” wat aangedryf is deur China se industrialisasie. Agterna beskou was dit dalk “ . . . deel van ’n gewone siklus, al was dit een wat ongewoon groot was en besonder lank geduur het”, sê die bank. “Die bedreiging wat die bedryf nou in…

in 1993 is 15 mense by Syfrets Managed Assets weg en só het Coronation tot stand gekom, vandag ’n internasionale batebestuursmaatskappy met ’n reeks plaaslike en internasionale produkte vir institusionele en individuele beleggers. Einde September het Coronation kliëntebates ter waarde van R610 miljard onder bestuur gehad. Dit is 3,7% meer as die vorige jaar. Die groep se lot is verweef met die markopbrengs en hoeveel uitprestasie hy namens kliënte kan genereer. Dat inkomste vir die jaar tot einde September met 7% tot R4,4 miljard gedaal het, skryf hy toe aan ál traer groei wêreldwyd en beleggers wat hul fondse uit ontluikende markte se aandele en geldeenhede onttrek het. Sy internasionale bates onder bestuur het met 11% tot R141 miljard gestyg. Verwaterde wesensverdienste per aandeel was 9,7% laer op 516c, terwyl…

o f jy nou ’n bekende bestuurshoof aan die stuur van ’n internasionale span of ’n entrepreneur met ’n vinnig groeiende nuwe onderneming is, jy bestee waarskynlik hope tyd daaraan om van jou selfoon af te kommunikeer en te werk. Dit verbaas dan ook nie dat ’n hele nuwe wêreld van produktiwiteitshulpmiddels en werkstoepassings ontwerp is om vir nomadiese beroepslui voorsiening te maak en spanne en werksafdelings vir 24 uur uit elke dag in elke uithoek van die wêreld aan die gang te hou nie. Terwyl siniese mense (en dié teen tegnologiese vooruitgang) dikwels waarsku dat aardige apps en vernuftige platforms ’n mens se aandag kan aftrek eerder as help, kan die regte app – wanneer dit met dissipline, energie en fokus ingespan word – help om werkprosesse te stroomlyn…

dit is verbasend dat Lonmin sy kop in die sand steek oor ’n wesenlike saak soos die wanbetaling van ’n lening aan Shanduka, wat van R2,3 miljard in 2010 tot ’n enorme R5,8 miljard teen Lonmin se September-jaareinde geëskaleer het en sy SEB-status in gevaar stel. Die maatskappy het geweier om kommentaar te lewer oor die status van sy verhouding met Shanduka of oor Shanduka se verstreke lening, behalwe deur te sê dat Lonmin wag vir Shanduka en Pembani om hul samesmelting af te handel – ’n stap waarvolgens Shanduka se belang van 9% in Lonmin na Phuthuma Nhleko se Pembani oorgedra sal word. Lonmin het ’n paar weke gelede aangedui dat hy gedink het dat Pembani reeds die bate besit, maar dis nie die geval nie. Shanduka het aangedui…

WAT? Sifiso Dabengwa, uitvoerende groephoof van MTN, het op 9 November met onmiddellike effek bedank nadat die Nigeriese reguleerder die groep op 26 Oktober met ’n rekordbedrag van $5,2 miljard (teen die huidige wisselkoers R74 miljard) beboet het weens die groep se versuim om 5,1 miljoen ongeregistreerde simkaarte te diskonnekteer. Daar word wyd bespiegel dat die ontvoering van die land se voormalige minister van finansies, hoofman Olu Falae, die katalisator vir die enorme boete was. Falae se ontvoerders het selfone met ongeregistreerde MTN-simkaarte gebruik om ’n losprys vir sy vrylating te eis. MTN kon boonop nie aan die owerhede die nodige inligting verskaf vir hul ondersoek nie. Phuthuma Nhleko, voormalige uitvoerende groephoof en tans nie-uitvoerende voorsitter, sal vir hoogstens ses maande die leisels as uitvoerende voorsitter oorneem terwyl die groep…

in antwoord op die vraag wie hom gaan opvolg, het Graham Briggs, die uittredende uitvoerende hoof van Harmony Gold, gesê dit sal vir die maatskappy se direksie seker moeilik wees om iemand te vind wat “mal genoeg is” om die pos te aanvaar. Maar nou is Peter Steenkamp op die toneel. Hy was voorheen Harmony se bedryfshoof voordat hy na ander weivelde vertrek het. Ironies genoeg sal een van Steenkamp se eerste take by Harmony wees om ’n nuwe bedryfshoof te vind ná die vertrek van Alwyn Pretorius, wat die maatskappy verlaat het net twee maande nadat Briggs sy uittreeplanne in Junie aangekondig het. Die middeljaartydperk was ’n moeilike tyd vir Harmony omdat sy aandeelprys in een maand met ’n kwart in waarde gedaal het ná herstrukturering by die Doornkop-…

Vir die jaareinde Junie 2015, het York Timber ’n tasbare netto batewaarde (TNBW) van 735 sent verklaar terwyl die aandeel teen ongeveer 250 sent verhandel – ’n enorme diskonto wat baie belangstelling gewek het. Maar twee kwessies moet eers aangaande die TNBW oorweeg word. Hoe word dit bepaal en sal die gaping ooit vernou? In die geval van York bestaan die meeste van hierdie TNBW uit wat hy biologiese bates noem – sy bome. Die maatskappy verklaar heel duidelik hoe hy die waardasie van sy bome bepaal. Maar ’n verandering of twee aan die berekeninge kan die TNBW óf positief óf negatief raak. Byvoorbeeld: York gebruik ’n ekwiteitskoste van 15,28%. Tog is sy langtermyn-opbrengs op ekwiteit laer as 10%. Dit is ’n ernstige wanaanpassing wat daarop dui dat die bome…

KUMBA IRON ORE Ongelooflik goedkoop Ek het verlede week gesê as Kumba sy wesensverdienste per aandeel (WVPA) vir die tweede helfte van die jaar konstant kan hou, sal die aandeel op ’n prys-tot-verdiensteveelvoud (p/v) van sowat vier wees. ’n Vroeë handelsverslag (in elk geval vroeg vir die jaar tot einde Desember) toon dat die tweede helfte eintlik beter as die eerste helfte sal wees, wat die aandeel op ’n p/v van twee plaas. Op elke vlak is dit ongelooflik goedkoop, tensy jy dink die maatskappy gaan bankrot speel. Ek verwag dít nie, soos ek voorheen gesê het, maar ek kan hom steeds nie koop nie – ek wil eers tekens van ’n herstel sien. Ja, ek sal natuurlik die eerste deel van die uiteindelike styging misloop, maar ek dink nie…

“gevaarloon” is ’n bekende term in die weermag. Dit is die ekstra betaling wat soldate ontvang omdat hulle in baie gevaarlike gebiede diens doen. Hoewel die betaling dalk aantreklik lyk, is dit belangrik om te onthou dat die soldaat die gepaardgaande gevaar moet begryp. Hy moet bereid wees om sy lewe te verloor vir ’n ekstra paar duisend rand per maand. In die beleggingswêreld verstaan ons ook die begrip van gevaarloon, of risikopremie, en hoewel jy nie die risiko loop dat jy jou lewe kan verloor nie, is dit nietemin iets waarvan ’n belegger bewus moet wees en altyd in aanmerking moet neem wanneer dit kom by die samestelling van ’n beleggingsportefeulje. Wat is ’n risikopremie? Die risikopremie is die persentasie waarmee jou belegging, soos aandele, meer as risikovrye beleggings,…

op 9 November het Sifiso Dabengwa, uitvoerende groephoof van MTN, op sy swaard geval en aangekondig hy bedank – dit terwyl MTN steier onder die boete wat weens ’n beweerde misstap in Nigerië aan hom opgelê is. Elders het Vodacom goedkeuring gekry om voort te gaan met die koop van Neotel, maar Telkom, MTN en Cell C meen dit is onregverdig en het die Mededingingstribunaal genader oor die Mededingingskommissie se goedkeuring van die transaksie. En Telkom het vandeesweek oplaas aangekondig dat hy – soos almal lankal weet – gesprekke voer om sy naaste mededinger, Cell C, te koop. Oger Telecom, wat in Saoedi-Arabië gebaseer is en 75% van Cell C besit, het egter die eerste aanbod vir die skuldbelaaide onderneming geweier. Telkom sê hy doen ’n noulettendheidsondersoek, dus sal hy…