Indholdsfortegnelse for 7-feb-19 i Finweek - Afrikaans

al is dit hoe belangrik, is ek moeg om oral te lees wat elke Jan Rap en sy maat oor Bosasa sê. Kan ons nie ophou praat en begin doen nie? Als goed en wel, dink die leser dalk. Maar hoe begin ons “doen”? Ek dink ek het ’n goeie voorbeeld. In my grootworddorp was ons rekeningkunde-onderwyser, meneer Du Plessis, ’n taamlike legende (hy is dit nog). Hy is ’n stil, nederige man, en het altyd redelik onopgemerk sy gang gegaan. Lesers wat so 20 jaar ouer as ek is, sal sy bynaam veral waardeer: “Die Skim”. Naas rekeningkunde het hy ook tik gegee – seker twee van die nuttigste vaardighede wat mens kan hê. Hy was destyds (nou al 20 jaar gelede) reeds gedeeltelik afgetree en het sowat drie…

president Cyril Ramaphosa se bywoning van die 25ste Mining Indaba stuur ’n sterk boodskap dat Suid-Afrika ’n aktiewe deelnemer wil word in die wêreld se mynbedryf – ’n bedryf wat self ’n opwaartse tendens toon – deels as gevolg van die vraag wat geskep is deur verbruikersgeleide bedrywe soos selfone en elektriese voertuie. “Dit sê vir my Afrika is steeds ’n interessante plek om in te belê,” sê Alex Grose, besturende direkteur van die Mynbou-Indaba, ’n konferensie wat meer akkuraat bekend staan as “Belê in Afrika”. “Ek kan nie namens die president praat nie, maar die MiningIndaba is die grootste beleggingskonferensie in Suid-Afrika, en ten spyte van al die uitdagings waarmee ons te kampe het, staan dié gebied heel voor in die ry met die Ramaphosa-administrasie se belofte om $10…

Vodacom se aandeelprys het op 24 Januarie ’n verbluffende 8% laer geopen nadat die maatskappy bekend gemaak het dat sy inkomste uit dienste by sy Suid-Afrikaanse bedrywighede het vir die drie maande tot einde Desember met 0,9% afgeneem tot R13,9 miljard. In die handelsverslag verduidelik Shameel Joosub, uitvoerende groephoof, dat plaaslike inkomste beïnvloed is deur die uitwerking van sy strategie om pryse ter wille van laer kommunikasiekoste te transformeer, asook die onderlinge stuur van verkeer tussen swerfdiensvennote. Alle plaaslike selfoonoperators was die afgelope tyd onder groot druk om datapryse te verlaag. Daarby het Okosa besluit operateurs se regulasies vir eindgebruikers en intekenare moet toelaat dat kliënte hul ongebruikte data na ’n volgende maand kan oordra, wat operateurs se inkomste uit data verder onder druk plaas. Volgens Joosub het wêreldbedrywighede se…

die twee plaaslike toonaangewende eiendomsindekse het albei sedert die begin van die jaar bokant hul vergelykingstandaard van die 200-daagse bewegende-gemiddelde-handelspatroon uitgestyg en bied hoop vir beleggers in die beleërde sektor dat ’n ommeswaai aan’t gebeur is. Daar was reeds ’n aantal vorige uitbrekings deur die bewegende gemiddelde sedert die hoogtepunte van Januarie 2018. Hulle was egter marginaal gewees en verdere terugsakkings het daarna plaasgevind. Dié uitbreking kan egter volhoubaarder wees. Dié beweging was egter duideliker in die Indeks van Alle Eiendom (die Alpi of J803), wat ’n breër internasionale blootstelling bied en in Oktober 2018 bekendgestel is. Die tradisionele SA Eiendomsindeks (die SAPY of J253) is verklein tot ’n meer plaaslike blootstelling ná talle uitdagings wat strek van kommer oor onteiening sonder vergoeding tot hoër rentekoerse in Amerika, lae ekonomiese…

ek het onlangs ’n opmerking oor die tegniese ontleding van aandele op sosiale media gesien. Die persoon meen dat tegniese ontleding te veel aandag op sosiale media kry en reken ’n “aaklige” tegniese-ontledingstelsel sal, saam met ’n uitstekende risiko-en-portefeuljebestuurstelsel, maklik beter vaar as ’n uitstekende tegniese-ontledingstelsel wat met ’n swak risiko-en-portefeuljebestuurstelsel gekombineer word. Ek beweer beslis nie dat ek ’n spekulatiewe aandeelverhandelaar is nie, en ook nie dat ek ’n kenner van tegniese ontleding is nie. Ek sê ook nié dat dié persoon se menings verkeerd is nie. Ek dink wel dis belangrik om die sielkunde te verstaan van die vraag hoekom tegniese ontleding só gewild is op verskeie mediaplatforms. Ek dink nie tegniese ontleding is ’n óf-óf-situasie nie, maar eerder ’n én-situasie. Hoekom moet ’n gebalanseerde beleggingbestuurstelsel uit net…

februarie is die einde van die belastingjaar vir Suid-Afrikaners, en daar is ’n paar goed wat jy kan doen om slimmer oor jou belasting te wees. Neem egter kennis: Ek is ’n belastingbetaler en nie ’n belastingkundige nie. Dis ’n goeie ding om ’n belastingkundige oor jou persoonlike situasie te raadpleeg. As ’n belastingkundige buite jou bereik is, gesels met die SAID. Hulle was nog altyd baie vriendelik met my en uitsonderlik behulpsaam (hulle het selfs ’n paar wenke gegee oor hoe ek my belastingaanspreeklikheid kan verminder). Eerstens is daar die bydrae tot die pensioenfonds waarin jy belê is. Dit kan jou werkgewer se pensioen-of voorsorgskema wees en/of persoonlike uittree-annuïteit (UA). Die eerste 27,5% of R350 000 (wat ook al kleiner is) van jou inkomste kan in ’n pensioenskema inbetaal…

Is skuld goed of sleg? Ekonome sal antwoord: dit hang af. Twee sake is van belang: die koste van die skuld wat gereflekteer word deur die rentekoers, en die opbrengs op waarvoor jy die geleende geld voor gebruik. As jou inkomste vinniger styg as die rentekoers van die skuld, dan maak dit sin om die skuld te verhoog omdat jy in staat sal wees om dit sonder enige probleme terug te betaal. Indien nie, wel, dan sal die skuld ’n gifbeker wees. Skuld is natuurlik reeds ’n geruime tyd met ons. In ’n diep problematiese blik op die geskiedenis van skuld, Debt: The first 5000 Years, voer David Graeber, dié keer korrek aan dat skuldboekhouding reeds in die eerste beskawings in Sumerië, meer as 5 000 jaar gelede, verskyn. My…

tydens hul leerkontrak by Baker Tilly Greenwoods het Louw Barnardt en Dana Pretorius besef daar is ’n vraag na gehalteboekhouwerk en finansiële advies vir klein en mediumondernemings (KMO’s). Teen die einde van 2013 het dié twee, eerder as om poste as geoktrooieerde rekenmeesters te aanvaar, hul eie finansiëledienste-onderneming, Outsourced CFO, begin. Jacques le Grange het later by hulle aangesluit. “Ons het swak finansiële beplanning en bestuur geïdentifiseer as die grootste redes waarom baie beginmaatskappye net ’n paar jaar oorleef,” sê Barnardt. Outsourced CFO is begin met ’n klein lening wat gemaak is met ’n woonstel van Barnardt in Bellville as sekuriteit. Bedryfskoste is laag gehou, en die stigters het etlike jare lank ondergemiddelde salarisse getrek. Hulle het ook kantoorruimte gedeel. Ná agtien maande was hulle amper bankrot en het besluit…

Die voorval op 25 Januarie in Brasilië waartydens – volgens die jongste nuus – 40 tot 50 mense dood is en honderde vermis word, kan verreikende gevolge vir die mynbedryf inhou. Die fokus is nou tereg eers op die stabilisering van die gebied en verlening van hulp aan mense en die omgewing, maar die fokus sal mettertyd verskuif na die permitstelsel in Brasilië. In die kortermyn sal daar ’n impak op die ysterertsmark wees. Brumadinho is die plek waar Brasilië se mynmaatskappy in staatsbesit, Vale, sy Feijao-ysterertsmyn bedryf, wat op sy beurt deel van die Paraopeba-kompleks is. Die kompleks het 26,2 miljoen ton (Mt) ystererts in Vale se 2017 finansiële jaar geproduseer. Dit verteenwoordig 7% van sy totale produksie. “As alle ander faktore gelyk is, kan dit opwaartse druk op…

anglo American Platinum (Amplats) is een van die wêreld se voorste primêre produsente van platinumgroepmetale. Amplats het bykans 80% van sy aandeelpryswaarde in slegs vyf maande verloor nadat hy ’n absolute hoogtepunt van 148 000 sent per aandeel in Mei 2008 getoets het. Ondanks die feit dat hy rekordverdienste vir die ses maande geëindig 30 Junie 2008 behaal het, het beleggers gedros toe die lokoprys van platinum kwaai van ’n hoogtepunt van $2 273 per ons tot $763 per ons gedaal het. Vooruitsig: Met die lokoprys van platinum wat steeds om en by die laagtepunt van 2009 dobber, sukkel die meeste platinummyne om die storm te deurstaan, met party wat selfs hul deure sluit en werkers afbetaal. Maar Amplats vaar oënskynlik beter as sy portuurgroep. In ’n Sens-verklaring in Desember,…

prysbepalingsmag – die mate waarin ’n maatskappy pryse kan verhoog sonder dat dit die vraag na sy produkte verlaag – is ’n enorme voordeel. Die maatskappy se prysbepalingsmag kan met verloop van tyd egter verander. Ek het al voorheen hieroor geskryf en ’n klompie goeie voorbeelde van prysbepalingsmag (of die gebrek daaraan) het die afgelope weke uit Amerika gekom. Ek wil hulle en ook plaaslike voorbeelde van nader bekyk. Tesla beplan om sowat 7% van sy personeel af te lê om sy elektriese motors goedkoper te probeer maak. Kom ons begin by ’n maatskappy met geen werklike prysbepalingsmag nie: Tesla. Tesla beplan om sowat 7% van sy personeel af te lê om sy elektriese motors goedkoper te probeer maak. Tesla trek voordeel uit ’n staatsubsidie op elektriese motors, maar dit…

tegniese ontleding vorm die helfte van die eerste pilaar van vier pilare waarop die suksesvolle verhandeling van aandele berus, soos ek in die eerste artikel van dié reeks genoem het. Dit is dus ons wegspringplek, maar ons pak nog nie nou al die ingewikkelde goed nie. Ons begin eers by die begin: die tendens. ’n Marktendens of marktendens is wanneer die prys van ’n sekuriteit oor ’n tydperk aanhoudend in dieselfde rigting beweeg (sien kassie). ’n Goeie voorbeeld is Naspers* se aandeelprys. Oor die afgelope twee dekades of so het die prys van Naspers se aandele bestendig gestyg. Selfs al het die prys die afgelope jaar of wat taamlik gedaal, is die algemene tendens oor ’n tydperk van 20 jaar dat Naspers se aandele hoër neig. Wanneer die prys van…

Al bestaan min twyfel dat belastingvrye spaarprodukte die spaarmark vir baie Suid-Afrikaners op ’n ongekende wyse oopgestel het, is daar steeds sekere dinge om te oorweeg voordat jy inspring. Die eerste oorweging is of jy skuld het. Baie mense redeneer byvoorbeeld dat as jy baie kredietkaartskuld het, dit nie veel sin maak om te spaar voordat jy nie die skuld gedelg het nie. Een van die grootste skulditems wat mense kan hê, is om ’n huis te koop. Die vraag waarmee baie huiseienaars worstel, is of ’n mens belastingvry behoort te spaar en of jy ’n “gewaarborgde opbrengs” gelyk aan die koers van die verbandlening wil verseker deur jou verbandlening terug te betaal. Bennie Wessels, produkaktuaris by Sanlam Savings, sê beleggers moet oorweeg watter soort belegging hulle sal moet doen…

die Zimbabwiese regering is die jongste regering wat die toorn van die internasionale kuberkrakergroep Anonymous ontketen het. Laat in Januarie het Anonymous verantwoordelikheid aanvaar vir die kuberaanval op 72 webtuistes van die Zimbabwiese regering. Boodskappe is op verskeie plekke gepos om die kuberkrakergroep se boodskap oor te dra: “Wees gegroet, Zimbabwe, ons is Anonymous. Ons het voorheen aanskou hoe onskuldige mense in Zimbabwe vermoor word. Ons het onderdrukking en tirannie aanskou. Ons het gesien hoe mense wat vir vryheid veg, onderdruk word. Ons kan dit nie toelaat nie.” Volgens Anonymous is dit net die begin van sy optrede teen die Zimbabwiese staat. “Jou bankstelsel sal ook binnekort val. Zimbabwiese regering, jy het ’n vyand van Anonymous geword! Jou stelsels is in gevaar!” Anonymous se aanvalle was in reaksie op die…

■ Etiese norme en verwagtinge van etiese gedrag word duidelik en gereeld oorgedra. Dit skep ’n voorspelbare werkplek sonder etiese dubbelsinnigheid. ■ Die etiese norme word konsekwent op alle vlakke en in alle afdelings toegepas. ■ Die leierskorps en bestuur is eties geloofwaardig en hul optrede en gedrag is eties. ■ Die leierskorps en bestuur maak dit maklik vir ander om oor etiek te praat en om etiese kwessies te opper. ■ Daar is oor die algemeen respek vir die individu, en werknemers word eties en regverdig behandel. ■ Die organisasie is sielkundig gesond. BRON: The Ethics Office Handbook…

Michael Jordaan @MichaelJordaan Alle Sassa-kaarte is gelyk, maar party is gelyker as ander: Bosassa-kaarte. Slegs politici kwalifiseer. ZINGELWAYO @jah_ndlovu Ons woon hier ’n kursus in geldwassery by. #StateCaptureInquiry Angelo Coppola @AngeloCoppolaSA Nee. ’n Meestersklas Billionaire Mindset @IntThings Jy word nie betaal om idees te hê nie, jy word betaal om hulle werklikheid te maak. VeryBritishProblems @SoVeryBritish Jy weet ’n Brit is rêrig kwaad wanneer hy vra dat jy hom verskoon, dan aan die hand doen jy het miskien iets misgekyk, voordat hy ekskuus sê omdat hy op die punt is om sy geduld te verloor. Wanneer dit by kookpunt kom, sal hy waarskynlik die uitklophou plant deur vriendelike groete aan te bied. Matt Haig @matthaig1 Sake-idee: Twitter, maar vergewensgesind. Khaya Sithole @CoruscaKhaya Ek dink steeds Helen Zille voer ’n doeltreffender…

terwyl Angelo Agrizzi besig was om voor die Zondo-kommissie van ondersoek na staatskaping te getuig oor sy 18-jaarlange betrokkenheid by die omkoop van staatsamptenare, senior politici, vakbondverteenwoordigers, wetgewers en aanklaers, het ek ’n oproep van ’n omgekrapte ontluikende entrepreneur ontvang. Hy het sy weersin uitgespreek oor wat Agrizzi openbaar het. Agrizzi, ’n voormalige bedryfshoof van Bosasa, het vertel hoe sy voormalige werkgewer (nou African Global Operations) na bewering enorme hope omkoopgeld aan talle invloedryke amptenare betaal het om lonende staatstenders te bekom en om korrupsieverwante ondersoeke na en die vervolging van die maatskappy deur die spesialismisdaadbestrydende polisie-eenheid, die Valke, die Spesiale Ondersoekeenheid en die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) te verhoed. Wat die entrepreneur geskok het, was die onthulling deur Agrizzi dat Bosasa elke maand tussen R4 miljoen en R6 miljoen gehou…

twee omstrede gevalle wat tans in die plaaslike mynbousektor voorkom, laat vrae ontstaan oor die rol wat sakereddingpraktisyns speel. Dis nie die eerste keer dat vrae oor die sakereddingsproses gevra word nie. Lesers sal dalk die warrelwind van Enver Motala onthou. Hy was die sakereddingspraktisyn in die likwidasie die Orkney-en Grootvlei-goudmyn, wat Pamodzi Gold vroeër besit het voordat hulle in die besit gekom het van Aurora Empowerment Systems, ’n maatskappy wat onder andere deur Khulubuse Zuma besit word. Motala was een van die sakereddingpraktisyns wat in 2009 Aurora se bod van R600 miljoen vir die Pamodzimyne aanvaar het, waarna werkers se salarisse nie betaal is nie. Toe Motala teen 2011 uit die proses verwyder is, was werkers steeds nie betaal nie en alle tasbare bates was gestroop. Die res is…

Waar’s die opwindende dae van 2011, toe Walmart R148 per aandeel betaal het om 51% van Massmart te koop? Plaaslike verbruikers was opgewonde oor die vooruitsig van Walmart se soort afslagpryse en ’n paar maande lank was daar reklamepamflette in ons Sondagkoerante. Selfs die voorwaardes wat gestel is, het beleggers nie afgeskrik nie. Ons het gretig op die Amerikaanse inval gewag, dermate dat die aandeelprys in middel 2013 kortstondig tot bokant R200 opgedruk is. Dit is egter agt jaar ná die oorspronklike transaksie, wat nou blyk geen kans op sukses gehad het nie. Nou verhandel die aandeel op onder R100, met ’n tienjaaropbrengs (dividende uitgesluit) van onder 10%. Talle het vasgebyt en op ’n herstel gehoop, maar Walmart het skynbaar lankal moed opgegee en Suid-Afrikaanse verbruikers het eenvoudig met hul…

net meer as ’n dekade gelede, was Sappi die wêreld se grootste produsent van glanspapier vir tydskrifte. Hy is swaar getref toe die wêreldresessie die verbruikersvraag demp. Sappi het toe in 2009 begin om hom meer toe te spits op oplospulp en spesialiteitsverpakking en is nou ’n wêreldwye gediversifiseerde houtveselfirma. In 2014 het hy die wêreld se grootste en goedkoopste produsent van sellulose geword, wat in nywerheidstoepassings soos tekstielstowwe en boumateriaal gebruik word. Op die grafieke: Sappi het in sy gloriedae in 2007 teen ’n absolute hoogtepunt van 14 100 sent per aandeel verhandel alvorens hy in 2009 tot ’n laagtepunt van 1 290 sent getuimel het. Na die maatskappy se strategiese verskuiwing, het Sappi se aandeelprys van 3 000 sent per aandeel in 2011 tot 10 545 sent in…

KLEINHANDELSYFERS Dit lyk nie sterk nie Vanjaar het goed afgeskop met sterk November-kleinhandelsverkope, wat 3,1% hoër was, terwyl die konsensusverwagting 2% was. Maar toe het die kleinhandelaars se handelsverslae begin inkom, met die einde van enige hoop vir ’n sterk verbruiker. Ons sal moet wag vir die Desember-kleinhandelsverkope, maar dit lyk asof baie Desembervakansie-inkopies na November se Swart Vrydag-aanbiedings geskuif het. KLEINHANDELSEKTOR TFG kry dit reg Die kleinhandel se handelsverslae was swak, veral Massmart (sien bl. 14). Die voorloper was TFG met sterk vergelykbare winkelgroei oor al sy afdelings. Teen ’n prys-verdienste-verhouding (p/v) van minder as 15 maal is TFG ook een van die goedkoopste in die sektor. Die vraag is hoe TFG dit regkry, terwyl ander klerekleinhandelaars soos Mr Price, Truworths en Woolworths* swaarkry. Die antwoord moet die bestuur…

’n Sekuriteit is ’n bate wat op ’n beurs genoteer is, soos ’n aandeel in ’n maatskappy, of ’n effek, opsie, termynkontrak of geldeenheid. Oor die algemeen is al die sekuriteite van ’n spesifieke soort presies dieselfde, byvoorbeeld aandele in ’n maatskappy; dit is gevolglik maklik om hulle op ’n sentrale mark soos ’n sekuriteitebeurs van die hand te sit. Eenvoudiger gestel: ’n aandeel in ’n maatskappy is presies dieselfde werd as enige ander aandeel in dieselfde maatskappy wat betref die waarde en regte wat so ’n aandeel aan sy eienaar bied.…

elke Suid-Afrikaner met ’n identiteitsnommer kan tot R33 000 per belastingjaar (van begin Maart tot einde Februarie die volgende jaar) en R500 000 in ’n leeftyd in ’n oormaat belastingvrye spaarinstrumente belê. Piet Nel, hoof van die belasting-en tegniese afdeling van die South African Institute of Tax Professionals (SAIT), sê beleggers moet bewus wees van die drempels en hoe hulle werk. As ’n belastingbetaler R100 000 oor vyf jaar in ’n belastingvrye spaarinstrument belê en dit dan alles onttrek, word die persoon nie toegelaat om dit te “vervang” nie. Die belastingbetaler kan nou net nog R400 000 belê. Nel sê mense wat hul bestaande belastingvrye rentedrempel van R23 800 (as hulle jonger as 65 is) of R34 500 (as hulle ouer as 65 is) per belastingjaar ten volle benut, kan…

moeg van die stadslewe, het Kobus van der Merwe, sy werk as webredakteur nege jaar gelede vaarwel toegeroep om sy afgetrede ouers te help om hulle eie restaurantjie, Oep ve Koep, in Paternoster aan die Weskus, te vestig. Sedertdien het hy sy eie restaurant, Wolfgat, geopen wat as een van die toptienrestaurante in die land aangewys is in die Eat Out Mercedes-Benz-toekennings vir 2018. Hy het ook die S. Pellegrino en Acqua Panna Sjef van die Jaar-titel gewen, wat erkenning verleen aan ’n innoverende sjef wat ’n nuwe terrein verken en ’n noemenswaardige bydrae tot die Suid-Afrikaanse restaurantomgewing lewer. Wat het jy voor Oep ve Koep en Wolfgat gedoen? Ná skool het ek vir ’n tweejaardiploma ingeskryf aan die Institute of Culinary Arts, een van die top-sjefskole ter wêreld. In…

suid-Afrikaners kom daagliks te staan voor die wrede waarheid oor die omvang van korrupsie en onetiese gedrag op alle vlakke van ons samelewing. Dit word ontbloot deur verskeie kommissies van ondersoek sedert die uittrede van die voormalige president Jacob Zuma. In ’n omgewing waar korrupsie skynbaar aanvaar word en die norm is, kan dit ’n enorme uitdaging wees om ’n gesonde etiese organisasiekultuur tot stand te bring en te behou. Alison Taylor, hoof van die volhoubare bestuurspraktyk van die organisasie sonder winsoogmerk Business for Social Responsibility, sê: “Dit blyk duidelik dat kultuur nie bloot deur potspeltafels, dinkskrumkamers en gratis bier hervorm kan word nie.” ’n Verbintenis tot omgewingsvolhoubaarheid, verantwoordelike arbeidspraktyke, ekonomiese inklusiwiteit en menseregte word dikwels voorgehou as noodsaaklike elemente van werknemerbetrokkenheid en organisatoriese waardes, sê sy in haar werksdokument…