Indholdsfortegnelse for 18 April 2019 i Finweek - Afrikaans

dis interessant dat Suid-Afrikaners verwag dingegaan ná dieverkiesing op 8 Mei skielik verander, sê iemand in ’n bestuurspos by ’n LSE-genoteerde maatskappy vroeër vandeesmaand vir my. Ons is immers al 25 jaar ’n demokrasie en wat Suid-Afrikaners in dié 25 jaar moes geleer het, is dat niks vinnig verander nie, meen hy. Teen dié tyd moet ons dus weet ons sal, ongeag die verkiesingsuitslae, nie ’n skielike toename in vertroue (of gebrek daaraan) in die plaaslike ekonomie sien nie. Anders gestel: Die ekonomie gaan nie ná 8 Mei skielik begin spoed optel nie. Die Internasionale Monetêre Fonds (IMF) waarsku ons heel tydig presies hoe moeilikdit kan wees om die plaaslike ekonomie ’n bietjie stukrag te laat kry. In sy jongste opdatering verlaag die IMF sy groeivooruitskatting vir ons ekonomie van…

rivo Mhlari se droom was nog altyd om sy eie sakeonderneming te besit. Hy het sakeseminare bygewoon en gereeld met sakeleiers gesels om leemtes in die mark te identifiseer. In 2013, tydens ’n seminaarwaarin gekonsentreeris op ondernemings wat kunsmatige intelligensie aanwend, het hy besef masjienleer is “die volgende groot ding” en begin soek na maniere om uit dié tendens munt te slaan. Sy marknavorsing het getoon die meeste voertuie aan die bopunt van die mark is reeds met die jongste tegnologie toegerus, daarom het hy besluit om hom op die skep van ’n “massamarkoplossing” vir minder gesofistikeerde voertuie toe te spits. Dié tegnologie is dus ontwerp om op enige voertuig wat ná 1996 vervaardig is, te werk. Mhlari, destyds ’n student in rekeningkunde aan die Universiteit van Kaapstad, het die…

chris Griffith, uitvoerende hoof van Anglo American Platinum (Amplats), meen dit is heeltemal moontlik dat die platinumgroepmetaalsektor (PGM-sektor) sy houding kan verander deur strategieë aan te neem om die vraag, in plaas van produksie, te verhoog. Vir’n uitvoerende hoof wie se kernvaardighede mynbou ingenieurswese is, is die idee van selfbeheersing wanneer dit kom by gate grawe, merkwaardig. Dit klink soos dromery. “Ek dink nie dit is dromery nie,” sê hy. “Ons het in vorige pogings deurdie Platinum Guild International (PGI) getoon dat bemarking werk,” sê hy, met verwysing na die 1,5 miljoen onse per jaar in platinumjuweliersware wat die vereniging in die verlede gegenereer het. “Die PGI se sukses is ’n positiewe langtermynverhaal, en ons moet meer belê,” sê Griffith. “Ons kan eenvoudig nie toelaat dat die juweliersmark in China…

SG Groep, met Capitec, PSG Konsult, Curro, Zeder en PSG Private Equity as sy vyf grootste belange, se aandeelprys het tussen September2014 en November 2015 vinnig gestyg – omtrent net toeCapitec se aandeelprys skerp begin styg het. Nadat hy ’n hoogtepunt van 28 495 sent per aandeel getoets het, het die prys skerp afwaarts reggestel tot 16 460 sent. Teen die einde van 2016 het PSG al sy verliese herwin en in November 2017 ’n nuwe hoogtepunt van 29 730 sent getoets. Die oorsese daalspekulant Viceroy se bewerings in Januarie 2018 dat Capitec “ ’n woekeraar met groot onderaangegewe wanbetalings is wat hom voordoen as ’n gemeenskapsmikrofinansier”, het veroorsaakdat PSG se aandeelprys met byna 45% getuimel het. Op die kaarte: PSG het ná ’n lang konsolidasie tussen 23 650 sent…

in die uitgawe van 4 April het ek geskryf oor die stortvloed van plaaslike denoterings, tesame met die skaarste van nuwe noterings. In hierdie uitgawe gaan ek’n noteringstendens bespreekwat ek in Amerika gesien het en wat dalk met die volgende oplewing in noterings ook op ons mark sy verskyning sal maak. Maar kom ons dink gou eers weer oor waarom ’n maatskappy eintlik die moeite doen om te noteer. Daar is hoofsaaklik drie redes hiervoor. Eerstens is dit om kontant in te samel wat gebruik kan word om die besigheid te laat groei. In dié geval verkoop die huidige eienaars nuwe aandele in die besigheid sodat die opbrengs in die besigheid belê kan word en die besigheid kan groei. Bestaande aandeelhouers besit uiteindelik ’n kleiner deel van die besigheid, maar…

die rand se waarde is vir Suid-Afrikaners ’n obsessie. Die uurlikse nuusberigte op radio en televisie gee dikwels ook die wisselkoers aan en met byna elke politieke of ekonomiese gebeurlikheid word gekyk hoe die rand reageer. Maar is dit soveel aandag en wroeging werd? Eerstens is dit belangrikom te onthou dat die rand afwaarts baie wisselvallig is, met “ineenstortings” byna iets alledaags. Die gevoel wat mens kry wanneer jy met die meeste Suid-Afrikaners praat, is dat ons geldeenheid in net een rigting op pad is, en dit is grootskaalse verswakking. Al is randswakheid ’n gegewe, gebeur dit in werklikheid geleidelik en oor ’n tydperk. In ’n volmaakte wêreld verswakeen geldeenheid teenoor’n ander met die verskil in die twee lande se inflasiekoers. As ons plaaslike inflasie dus 5% is en Amerika…

beleggers moet hul persoonlike omstandighede, risikoprofiel en beplanningsoogmerke op langer termyn in ag neem wanneer hulle besluit hoe om in die buiteland te belê. Daar is drie maniere om groter buitelandse blootstelling te kry: ▪ Belê regstreeks by buitelandse fondsbestuurders wat jy kies. ▪ Belê regstreeks in buitelandse valuta by ’n buitelandse bestuurder of deur ’n buitelandse platform, soos Allan Gray Offshore Platform. ▪ Belê in randgedenomineerde buitelandse effektetrusts. Radhesen Naidoo, sakeontleder van Allan Gray, wys daarop dat elke Suid-Afrikaner ouer as 18 wat belasting betaal, elke kalenderjaar sonder voorafgoedkeuring of -klaring tot R1 miljoen in die buiteland kan bestee in enige vorm van buitelandse besteding, waaronder monetêre geskenke, lenings, buitelandse reisuitgawes en belegging. Beleggers kan ’n verdere R10 miljoen in die buiteland bestee, maar moet daarvoor ’n belastingklaringsertifikaat by…

Outa meen dat uitvoerige kosteberekeninge wat hy gedoen het, toon dat terwyl Sanral tussen 2008 en 2012 sowat R17,9 miljard vir die Gautengse snelwegverbetering-sprojek (GFIP) betaal het, dit net tussen R8 miljard en R8,7 miljard moes gekos het. Outa reken dat dit beteken dat Sanral tussen R9 miljard en R10 miljard te veel betaal het. Sanral betwis dié syfers en sê die vergelykings wat Outa tref, is onsin. Alex van Niekerk, projekbestuurder vir tolpaaie en verkeer vir Sanral, sê dit het altesame sowat R20 miljard gekos om 201 kilometer se snelweë te verbeter – wat die projek se oorspronklike verwagte koste was. Hy meen dat die bedrae wat Outa noem, nie gegrond is op “werklike hoeveelhede en relevante materiaalkoste, probleme met verkeersvoorsiening en risiko’s wat met die instelling van die…

Brian Armstrong, professor van digitale besigheid aan die Wits Business School, stel die volgende voor wanneer ’n maatskappy besluit om ’n proses van herontdekking te doen: ▪ Dink waar jy in vyf jaar se tyd wil wees – rig jouself volgens die toekoms, nie die verlede nie; ▪ Praat met jou kliënte oor hul behoeftes en vereistes; ▪ Rig leierskap rondom die behoefte aan verandering en wat die veranderings alles sal behels; ▪ Moet jouself nie laat inperk deur die laste van die verlede nie, deur nalatenskapsbates of versonke koste wat nie verhaal kan word nie; ▪ Wees heeltemal eerlik met jouself en die maatskappy oor waar jy is en hoe julle vaar; ▪ Hou vol en hou moed – om te herstel is ’n uiters moeilike proses.…

Adam Liaw @adamliaw Taxi-bestuurder laai my af by die lughawe: “Lekker reis.” Ek: “Jy ook.” ELKE. KEER. Wonkey Kong @Wilmieeek “Gerief,” fluister ek terwyl ek al my spaargeld in die kantoor se snoepmasjien druk. Chester Missing @chestermissing Wag, betogers het besluit die beste manier om te bewys dat die boek “Gangster State” ’n leuen is, is om na die bekendstelling te gaan om dit op te skeur, wat presies is wat in ’n rampokkerland sal gebeur. Dis soos om suikersiekte met soetkoekies te behandel. Darrel Bristow-Bovey @dbbovey Manne, ek het ’n boek wat ek aan die einde van die jaar publiseer. As jy kan reël vir iemand om dit te verban, of ’n klomp skurke om die boek se bekendstelling te ontwrig en van die boeke op te skeur, sal…

ekonome weet nou dat mense nie rasionele wesens is wat ons vaardigheid elke oomblik van elke dag tot die maksimum gebruik nie. Ons neem swak besluite, en kies dikwels die minder effektiewe uitkomste – en ons doen dit dikwels voorspelbaar. Ons wil nie iets opgee nie, selfs al is dit onwaarskynlik dat ons dit teen dieselfde prys sal koop (die verlies-aversie-effek). Ons is geneig om die waarskynlikheid van gebeure wat ons maklikeronthou, te oorskat – dit kan beïnvloed word deur hoe onlangs, ongewoon of emosioneel gelaai die herinneringe is (beskikbaarheidsheuristies). Ons plaas ’n disproporsionele hoë waarde op voorwerpe wat deels self aanmekaar gesit word, soos meubels van IKEA, ongeag die gehalte van die eindresultaat (bekend as die IKEA-effek). Dié voorspelbare irrasionele optrede het tot ’n hele ekonomiese subveld gelei –…

seriti Resources is blykbaareen van vyf maatskappye op die kortlys om South African EnergyCoal (SAEC) oorte neem, die steenkoolprodusent van 27 miljoen ton per jaar wat South32 wil verkoop. Die ander, volgens bronne in die mark (en nog nie deurSouth32 of enige van die beweerde deelnemers bevestig nie), is Phuthuma Nhleko van Phembani Group in ’n gesamentlike onderneming met Robert Gumede van GijimaTechnologies; Sibambene, ’n nuwe steenkooltoetreder met Vuslat Bayoglu as ’n aandeelhouer en wat in ’n gesamentlike onderneming met Mercuria is; Ichor Coal en ’n gesamentlike onderneming met Exxaro Resources enWescoal Holdings. MikeTeke, uitvoerende hoof van Seriti Resources, wil niks sê oor ’n moontlike aanbod aan South32 se SAEC nie, maar gee tog blyke van ’n belangstelling in die bates (watter steenkoolprodusent het nog nie?) asook ’n mate van…

Platinum het ’n moeilike klompie jare agter die rug en het benede $1 000 en meer onlangs, onder $800 gespartel. Maar met palladium wat van meer as $1 600 tot laer as $1 400 teruggesak het, begin ons tekens van ’n positiewe lewe in platinum sien. Is die groot ommeswaai dan besig om plaas te vind? Motorvervaardigers kan nie vinnig van een wit metaal na ’n ander oorslaan in die vervaardiging van katalisators nie en mynmaatskappye kan ook nie vinnig die produksie van een wit metaal ten koste van die ander verhoog nie. Maar uiteindelik moet die wanverhouding tussen die twee metale reggestel te word met platinum wat styg en palladium wat daal. Indien dit die begin van ’n verandering in die geluk van die twee metale is, dan is…

’n Vriend van my hou daarvan om altyd die storie te vertel van die boer wat ’n paar lammers gekoop het met die idee om sy boerdery-aktiwiteite ’n bietjie uit te brei. Hy het hulle goed gevoer en in ’n spesiale klein kraal gehou. Hy het toe sy kampstoel oopgevou en langs die kraal gaan sit om hulle vordering mooi dop te hou. Maar ná ’n paar uur van sit en wag het hy heeltemal gefrustreerd geraak omdat hy geen tekens gesien het dat selfs een van hulle ’n bietjie begin groei het nie. Hy was so vies dat hy die stoel opgetel het, weggeloop het en homself belowe het dat hy nooit weer sy tyd met so ’n simpel skaapboerdery sou staan en mors nie. Maar toe hy ’n…

dit was nogal ’n skrikwekkende finansiële grafiek wat die markte aan die einde van Maart laat regop sit het – selfs ontstellenderas die gewone grafieke, wat ’n terugsakkende rand teenoor die dollar uitbeeld, of die daling van die eiendomsindeks op die JSE. Dié grafiek het die Amerikaanse tesourie se driemaande- “omgekeerde” opbrengs getoon vergeleke met die tienjaarmaatstaf wat wys dat die opbrengs in die drie maande hoër as die “tienjaar” gestyg het. Dié verskynsel verskil lynreg met alle bekende geldteorieë en finansiële kennis oor die mark. Opbrengste op langer-termyntesourie-effekte is gewoonlik hoër weens die inherente risiko op langer termyn, waarvoor beleggers ’n hoër premie betaal. Toe die tienjaar-opbrengs tot 2,4% geval, en die driemaand-opbrengs tot 2,5% gestyg het, het dit beteken beleggers verwag minder risiko op langer termyn as op…

Valutarisiko is ’n groot risiko wanneer daar in die buiteland belê word. Paul Hutchinson, verkoopsbestuurder van Investec Asset Management, sê die prestasie van die rand is ’n sleutelaspek wat tot die algehele randopbrengs van ’n buitelandse belegging bydra. Randverswakking dra by tot die buitelandse belegging se opbrengs in rand, en randappresiasie verminder die algehele opbrengs. “As alle ander dinge dieselfde is, kan mens volgens die ekonomiese teorie verwag dat ’n geldeenheid sal depresieer in ooreenstemming met die verskil tussen die land se inflasiekoers en dié van sy belangrike handelsvennote,” sê Hutchinson. “Ons kan daarom verwag dat die rand met verloop van tyd teen dié geldeenhede sal verswak.” (Sien bladsy 22 vir ’n verduideliking van die uitwerking wat inflasie op valutaveranderinge het.) Sedert 1994 het die rand – in aanskuiwende tydperke…

Vukile Property Fund se aanvanklike verkryging van twee kantooreiendomme in Spanje in 2016 min aanduiding gegee van hoe vinnig die Spaanse portefeulje sou groei. Vukile was voorheen ’n fonds wat hom hoofsaaklik op Suid-Afrika toegespits het met baie min buitelandse blootstelling. Nou is sy buitelandse blootstelling 50%, en met ’n enorme 46% daarvan in Spanje via sy Spaanse filiaal Castellana Properties Socimi S.A. Die ander 4% is in Brittanje deurVukile se belegging in Atlantic Leaf. In 2017, het 11 kleinhandelseiendomme die verkryings van 2016 gevolg. En in 2018 het Vukile sy belegging in kleinhandelseiendomme in Spanje in net ses maande verdriedubbel van R4,56 miljard tot R14,77 miljard. Sy verkryging van die Habaneras-winkelsentrum is vinnig gevolg deurdie aankoop van vierwinkelsentrums van Unibail-Rodamco-Westfield. Dié nuwe bates verteenwoordig 60% van die waarde van…

’n Bietjie meer as ’n jaar nadat hy die leisels oorgeneem het as uitvoerende hoof van Sasfin Holdings, en Michael Sassoon kom heel ontspanne voor. Hy het sy korporatiewe pligte trouens onlangs aangevul deur die rol as hoof van die groep se bankdiensteafdeling oor te neem nadat sy pa, Roland Sassoon – wat Sasfin gestig en oor ’n tydperk van 50 jaar uitgebou het – uitgetree het. Dit klink soos groot skoene om vol te staan? “Dit is ’n wonderlike ervaring, en ’n uitdaging,” sê die jongerSassoon vanuit Sasfin se kantore in Johannesburg. Tans ondergaan die bank egter kultuurveranderings terwyl daaraangepas word by ’n lewe sonder sy stigter, wat Michael Sassoon as “’n natuurkrag” beskryf. “Hy is wat ek ’n ware entrepreneur sal noem: iemand met ’n besondere aanleg, ’n…

“EK SÊ VIR DIE REGERING: ‘MOET DIT NIE DOEN NIE’.” – Chris Griffith, uitvoerende hoof van Anglo American Platinum, steun nie die regering se voorgestelde koolstofbelasting van R120 per ton koolstofdioksied (in die eerste fase) nie. Hy het by ’n bedryfskonferensie aan Reuters gesê die nuwe koolstofbelasting sal die mynmaatskappy in die volgende twee jaar moontlik sowat R50 miljoen kos. Griffith sê verder die koste sal teen 2021 tot tussen R200 miljoen en R300 miljoen styg wanneer belasting op elektrisiteit ingesluit word. Die parlement het die wetsontwerp op koolstofbelasting middel Februarie goedgekeur. Die doel is om skadelike koolstofemissies in die mees geïndustrialiseerde land op die vasteland te probeer verminder. “ONS SAL VERDUIDELIK DAT ONS IN EUROPA DAAROP AANDRING DAT EUROPESE MAATSKAPPYE IN CHINA DIESELFDE REGTE AS CHINESE MAATSKAPPYE IN EUROPA…

Die daling in die prys van uitvoersteenkool, tans $68 per ton teenoor sowat $100 per ton aan die einde van verlede jaar, kon nie op ’n slegter tyd gekom het nie vir Minergy, ’n steenkoolontwikkelingsmaatskappy wat op Botswana se aandelebeurs genoteer is. Sy uitvoerende hoof, Andre Bojé, voorheen uitvoerende hoof van Wescoal Holdings, het gevolglik voorlopig ’n projek opgeskort om Masame, die maatskappy se eiendom in Botswana, uit te brei. Dieprojekvoorstelwasomeers’nmynvan 1,2 miljoen ton per jaar op te rig wat streeksmarkte voorsien, onder meer Suid-Afrika, en dit byna onmiddellik met nog ’n miljoen ton uit te brei vir verkope aan uitvoergerigte handelaars. Volgens Bojé sal die maatskappy dit nie oorweeg om Masama uit te brei voordat die uitvoerprys nie op sowat $80 per ton terug is nie. Mense was taamlik…

dis-Chem is Suid-Afrika se tweede grootste aptekerskleinhandelsketting. Sy uitbreidingsplan sluit in meer as een nuwe winkel per maand. Hy wil 151 winkels aan die einde van die finansiële jaar hê. Op die kaarte: Dis-Chem wankel op sy hoofsteunlyn tussen 2 695 sent en 2 350 sent per aandeel. Nadat hy in Desember 2017 ’n nuwe hoogtepunt van 3 995 sent getoets het, het hy al sy winste terug na die hoofsteunlyn van sy primêre bultendens verloor. Ná sy aankondiging verlede Mei van 13,3%-groepomsetgroei tot R19,6 miljard het Dis-Chem se aandeelprys in ’n enkele dag 9,9% gedaal weens spekulasie van binnehandel nadat die prys twee dae voordié aankondiging skerp gedaal het. Handelaars was woedend. Dis-Chem sukkel sedertdien om van hierdie daling te herstel. Gaan lank: Dis-Chem het deur die weerstandstendenslyn van…

Die beleggingsmaatskappy, Remgro, met sy oorsprong in die tabakmaatskappy, Rembrandt – wat in die 1940’s deur dr. Anton Rupert gestig is – het tans ’n markkapitalisasie van R107,8 miljard. In Maart het die maatskappy ’n daling in wesensverdienste per aandeel van 3,3% vir die ses maande tot 31 Desember 2018 aangekondig. Verlede jaar het Remgro ’n transaksie aangegaan waarvolgens sy teenwoordigheid in breëband-infrastruktuur sou groei. Gedurende die eerste fase van die transaksie het Remgro, deur sy filiaal, Community Investment Ventures, ’n 35%-aandeel in Vumatel, ’n plaaslike pionier in die vesel-na-die-huis-mark (FTTH) verkry. Community Investment Ventures het ook ’n meerderheidsaandeel in Dark Fibre Africa. Indien Community Investment Ventures volle eienaarskap van Vumatel sou oorneem (wat die aanvanklike plan was) sou Dark Fibre – wat op die oomblik’n netwerkvan ongeveer10 000 km…

CLOVER Mooi en maklike wins Die denotering van Clover is deur aandeelhouers goedgekeur. Brimstone oorweeg steeds sy opsies – maar ek vermoed hy sal deelneem. Die denoteringsprys is 2 500c – dit sal waarskynlik in die laaste kwartaal van die jaar plaasvind. Tans is die aandeelprys sowat 2 300c met die verskil tussen dit en die denoteringsprys die gevaar dat die transaksie sal inmekaarsak en die tydwaarde van geld. As jy glo die transaksie sal deurgaan, bied enige swakheid ’n lekker maklike wins van ongeveer 10% in minder as ’n jaar. CALGRO M3 Eerder laat as nooit Calgro M3 is ’n aandeel waaruit ek my goed (bo 2 000c in Desember 2015) én sleg onttrek het toe ek my oorblywende besit laat verlede jaar verkoop het. Die jongste handelsverslag vir…

in hierdie uitgawe, wil ek graag na ’n paar patrone kyk en uitvind wat hulle aan ons sê met betrekking tot pryshandeling en ook hoe om hulle te verhandel, hoe om risiko te bestuuren wat om te verwag van moontlike transaksies gegrond op hierdie patrone. Soos ek in my vorige artikel (uitgawe van 4 April) genoem het, waarborg hierdie patrone nie dat die prys van die instrument gaan beweeg soos ons verwag nie. Die patrone verteenwoordig eerdertoekomstige bewegings met ’n waarskynlikheid van meer as 50/50 dat hulle sal beweeg soos hulle in die verlede met soortgelyke pryspatrone beweeg het. Niks in die mark kan gewaarborg word nie en as handelaars is dit ons taak om geleenthede te vind waar die kans op sukses groter as mislukking is. Daar is drie…

daar is nie ’n perfekte tyd om in die buiteland te belê nie, hoofsaaklik omdat soveel faktore ter sprake is. Om buitelandse beleggingsmarkte te verken kan kompleks wees en hou verskeie risiko’s in. Van dié risiko’s is wisselkoerswisselvalligheid, ’n gebrek aan likiditeit in kleiner markte, en die gevaar dat beleggers steeds blootstel ling aan dieselfde onderliggende veranderlike of faktor sal hê al besit hulle baie aandele, asook belastingrisiko. Chris Potgieter, hoof van Old Mutual Wealth Private Clients Security, sê die wêreld se ekonomiese kern verskuif na die suide en die ooste, maar die kern van die internasionale aandelemark is beslig nog in die noorde en weste. Suid-Afrikaanse beleggers is oorgewig in plaaslike beleggings en ondergewig in die wêreld, terwyl internasionale markdeelnemers na Amerika oorhel en baie beperkte blootstelling het aan…

in die antieke verlede het kaarttekenaars altyd “hier is drake” aan die grense van die bekende wêreld op die kaart geskryf – verder as daardie grense was gevaarlike en onbekende gebiede. In die sakewêreld verteenwoordig hierdie grense op die kaart die “Kodak-afgrond” (sien vorige uitgawe van finweek), waar maatskappye bang is om die nuwe wêreld of die nuwe gebiede binne te gaan. Brian Armstrong, professor van digitale besigheid aan dieWits Business School, sê een van die redes waarom maatskappye in die moeilikheid beland, is dat hulle uit voeling raak met hul mark. Dit gebeur dikwels omdat hul mededingers dinge anders doen; daar is nuwe toetreders tot die mark, en hul kliënte se behoeftes en vereistes het verander. Sodra jy besef dat jy in die moeilikheid is, moet jy amperonmiddelliktwee parallelle…