Indholdsfortegnelse for 09 May 2019 i Finweek - Afrikaans

ja, ons raak dalk ’n bietjie ongeduldig wanneer ons te lank moet toustaan. Ons gluur mekaar miskien aan in die verkeer (of, erken maar, dis meer as aangluur) wanneer die trae motoris voor ons oor die verkeerslig glip, terwyl ons vir die volgende groen lig moet wag. En ons sug kliphard wanneer die klerk agter die toonbank sê die stelsel is af en ons moet – al weer – die volgende dag terugkom vir die hernuwing van ons dokument. Maar eintlik is Suid-Afrikaners uiters geduldig. Ons het byna ’n dekade lank gewag op ’n verandering in die leierskap binne die ANC – ’n verandering wat ons gedog het onmiddellik die korrupsie, wat blatant geword het, in die topstrukture van die land sou regstel. Toe nie. Verandering geskied stadig, het ons…

vodacom, in die meerderheidsbesit van Vodafone in Brittanje, het sedert 2009 ’n bestendige groei in sy aandeelprys beleef. Dié tendens het in 2017 toegeneem en het ’n nuwe hoogtepunt van 18 700 sent peraandeel behaal. Vooruitsigte: Vodacom het teruggetrek sedert hy ’n nuwe hoogtepunt van 18 700 sent per aandeel getoets het, met beleggers wat reageer op teleurstellende prestasie in data-inkomste. Die aandeelprys het nog verder teruggetrek nadat hy in Januarie vanjaar ’n onverwagte verlangsaming in sy Suid-Afrikaanse diens aangekondig het. In sy resultate vir die derde kwartaal tot einde Desember het Vodacom ’n afname in inkomste van 0,9% tot R13,9 miljard aangemeld, hoewel groepinkomste met 1,5% tot R23 miljard gestyg het. Wat die grafieke sê: Vodacom het uit sy langtermynbultendens gebreek en verhandel nou in die vorm van ’n…

die markwemel van kleurryke sêgoed. ’n Voorbeeld is die uitdrukking “dooie kat wat bons” – wanneer ’n aandeelprys in duie stort en dan kortliks terugwip voordat dit weer ineenstort. Nog een is “om vallende messe te probeer vang”. Dis wanneer ons dieselfde aandeel koorsagtig opkoop terwyl hy daal, in die hoop om hom op sy laagste punt te kry. Gewoonlik is ons egter verkeerd en verloor ons vingers in die proses. Ek is onlangs aan dié sêgoed herinner toe my inboks oorgeloop het van vrae oor van ons gevalle helde, met lesers wat spesifiek wou weet of dit tyd is om hulle te koop. Ek het ook ’n opmerking van ’n vriend van my, deesdae hoof van IG Australia, onthou. Hy is altyd vol merkwaardige idees wat nie marksêgoed is…

openbare markte het mettertyd ’n ál groter verskuiwing ondergaan – eers na verspreide aandele-eienaarskap en die regte van gewone aandeelhouers vroeg in die 20ste eeu, gevolg deur ’n fokus op die optimale wins namate die skep van aandeelhouerswaarde laat in die 20ste eeu ál belangriker geword het. Skuif ons na die hede vind ons dat die fokus tans weereens besig is om te verskuif – met volhoubaarheid en impakoorwegings nou in die kollig. Dit is in openbare sowel as private markte te sien, namate die besef posvat dat belegging nie in afsondering plaasvind nie, maar verreikender gevolge het as wat baie mense miskien kan dink. Dis waar die vermenigvuldiger-effek inkom. Dié effek sê die positiewe invloed van beleggingsbesteding in die openbare of private kapitaalmarkte is buite verhouding groot – onder…

“jy kan nie suksesvol wees, of jou eens suksesvol noem, in ’n samelewing wat misluk nie.” – Feike Sijbesma, uitvoerende hoof van DSM, aangehaal in 2012. GlobeScan se Sustainability Leaders Survey het die afgelope 20 jaar gekyk na, en insigte gedeel oor, hoe ons die wêreld se grootste volhoubaarheidsprobleme kan aanpak. Die klem val op wat sake kan bydra, en in die Suid-Afrikaanse konteks behels dit ’n meer inklusiewe en werkskeppende benadering. Die opname het verlede jaar 729 korporatiewe en nie-regeringsorganisasies in 70 lande gedek. Suid-Afrika het genoeg probleme – wat dalk die duidelikste gesien word in die 40% van mense tussen 15 en 64 wat werkloos is of met onderwys en opleiding besig is. Wêreldwyd het baie maatskappye besef dat hulle deel van ’n netwerk van belanghebbendes, soos werknemers,…

SA Taxi*, wat in 1996 gestig is, het 1 098 werknemers en ’n nasionale klant. Futuregrowth het finansiering voorsien aan SA Taxi Finance Solutions, ’n filiaal van die genoteerde Transaction Capital, wat finansiering voorsien aan kleinsake-eienaars wat taxi-ondernemings begin en uitbrei. Om die kriteria te bepaal om die impak van hierdie transaksie te meet, het ons die direkte (primêre) impak op verbruikers en die indirekte (sekondêre) impak oorweeg: IMPAK-AANWYSERS: Werkskepping: Oor die afgelope dekade het SA Taxi meer as R21 miljard in lenings aan die taxi-bedryf toegestaan en gehelp om kleinsake te finansier en om tot die skep van ongeveer 130 000 regstreekse en 220 000 onregstreekse werkgeleenthede by te dra. Bevordering van vervoerinfrastruktuur: Die plaaslike taxi-bedryf van R50 miljard per jaar het betrekking op meer as 40% van Suid-Afrikaners…

klimaatsverandering is so oud soos die planeet self. Dit vorm deel van die natuurlike, stadige swaai van die wêreld se ekologiese pendulum. Terwyl menslike ontwikkeling gegrond is op ’n tydperkvan betreklik matige klimaatstoestande sedert die einde van die ystydperk, word daar nou toenemend erken dat industrialisasie en snelle bevolkingsaanwas ’n ekonomiese groeimodel geskep het waar die mens se bedrywighede by die natuur oorgeneem het as die belangrikste faktor in klimaatsverandering. Die planeet is verby die stadium waar hy die ekologiese stelsels waarvan alle lewensvorme afhang, self kan herstel en regenereer. Daarword nou besef dat ons tans die planeet se ekologiese grense toets en dat die toneel nou ingerig word vir’n historiese reoriëntasie van die wêreld se ekonomiese groeimodel op ’n nuwe, meer volhoubare pad. Hoewel dit dalk uit kommer oor…

Ronak Gopaldas @RonakGopaldas Ek probeer om die idee van ’n “portefeulje van loopbane” en afstandswerkaan my ooms en tannies te verduidelik. Net as ek dink ek begin slaag, sê een oom: “So jy werk vryskut?” Khulani Qoma @KhulaniQoma “Moet nie trou nie/in ’n ernstige verhouding met iemand raak nie, tensy jy trots sal wees op ’n kind wat presies soos hy/sy is.” Sophuckingoode @SophieRachael95 ’n Duitser kom in die kroeg net om eetgerei te kry, maar sê uiteindelik: “Ek het koswapens nodig.” Ek sal dit nou nooit iets anders noem nie. John @John_Anyetei Die G in Suid-Afrika staan vir gelykheid. Edward Snowden @Snowden Beelde van die ambassadeur van Ecuador wat die Britse geheime polisie in die ambassade innooi om ’n uitgewer van – erken dit of nie – bekroonde joernalistiek…

elke jaar vra ek die nuwe studente in die tweede jaar van my kursus oor internasionale ekonomiese geskiedenis om die redes neer te skryf waarom mense arm is. Hulle skryf gewoonlik ’n lang lys van dinge neer: swak toegang tot gehalte-opvoeding, korrupsie deur leiers, uitbuiting deur maatskappye. Dan vra ek hulle om op ’n aparte vel papier die redes neer te skryf waarom mense ryk is. Ek vind dit altyd fassinerend dat die antwoorde op wat basies dieselfde vraag is amper nooit die omgekeerde van mekaar is nie. Mense is ryk, sê hulle, omdat hulle ryk gebore is, of hard gewerk het, of gelukkig is. Virdie grootste deel van die mensdom se geskiedenis was byna almal arm. Entropie is die natuurlike toestand van die heelal. Dit is ongelooflik moeilik om…

Toe Coronation* verlede jaar in die omgewing van net meer as 4 000 sent was, het ek gesê dat hy fantastiese waarde bied, met ’n historiese dividendopbrengskoers van sowat 10%. Daar was beslis die risiko dat die verdienste kon terugsak, maar selfs al het dit met 20% gedaal, het dit steeds ’n opbrengskoers van 8% gebied. Die aandeelprys het intussen sterk gestyg en het by die skryf hiervan 6 000 sent genader. Baie mense vra of dit tyd is om te verkoop, maar ek dink nie so nie. Die opbrengskoers is steeds sowat 7,5% en die bates onder bestuur vir die kwartaal tot Maart sal waarskynlik sowat R570 miljard bedra. Maar hier is wat werklik uitstaan: met die plaaslike mark sover vanjaar sowat 13% hoër sal sy wins vir die…

ALLIED ELECTRONICS Uitsondering op die reël Ja, ’n ommekeer is gewoonlik stadig en mislukdikwels. ’n Uitsondering is egter Allied Electronics Corporation, met wesensverdienste peraandeel (WVPA) uit voortgesettewerksaamhede na verwagting 43% tot 56% hoër. Ek sien selde ’n maatskappy se lot so vinnig en lonend omkeer; ek wag gretig op sy resultate. MTN Die opsie van Jumia Jumia het ’n sterk notering op die NYSE gehad en die aandeel se waarde het meer as verdubbel, met MTN se 31,2%-aandeel by die skryf hiervan byna $1 miljard werd. MTN het aangedui hy sal die posisie behou – om so ’n groot aandeel van die hand te sit, sal boonop nie ’n eenvoudige proses wees nie. Die aandeel gee verseker aan MTN verskillende opsies. TELKO’S Data sál val MTN en Vodacom is albei…

finweek publiseer Kollektiewe Insig kwartaalliks namens die Suid-Afrikaanse beleggingsgemeenskap. Die menings wat hierin uitgespreek word, is nie noodwendig dié van die uitgewer nie. Alle regte word voorbehou. Geen deel van dié publikasie mag gekopieer of uitgesaai word sonder die vooraftoestemming van die uitgewer nie. SAMEROEPER Anne Cabot-Alletzhauser Hoof van die Alexander Forbes-navorsingsinstituut REDAKSIONELE ADVIESKOMITEE Murray Anderson Besturende direkteur: Kleinhandel & bedryf, Ashburton Investments Kelly de Kock Bedryfshoof, Old Mutual Wealth Lindelwa Farisani Hoof van ekwiteitsverkope: Suid-Afrika, UBS Investment Bank Delphine Govender Beleggingshoof, Perpetua Investment Managers Monika Kraushaar Beleggingsadviseur at Riscura Nerina Visser ETF-strateeg en -adviseur Muitheri Wahome Professionele finansiëlediensteverskaffer…

werkskepping is tans ’n mantra in Suid-Afrika. Moody’s was die mees onlangse waarnemerom werkloosheid uit te sonder as ’n sleutelprobleem, wat spruit uit stadige groei, veral vir jong mense. Die graderingsagentskap het weer gewaarsku dat groot ongelykhede bydra tot spanning wat die politieke risiko vergroot en vordering knou met hervormings wat ekonomiese potensiaal sou ontsluit. Daar word geraam dat ’n netto getal van sowat 5 000 tot 7 000 nuwe maatskappye elke jaar die plaaslike mark betree. DieWêreldbank sonder klein en middelslagondernemings (KMO’s) in ’n konsepverslag deur Ruchira Kumar uit as die dryfkrag in die enjin van werkskepping in ontwikkelende markte soos Suid-Afrika. Die probleem is egter dat die KMO-sektor nie gelyksoortig is nie. ’n Groot persentasie van KMO’s is klein en bestaan uit piepklein werkswinkel-, diensverskaffer-en vakmanondernemings. Dié klein…

Volgens dieWêreldbank kan Afrika se BBP per capita met tot 2,6% per jaar styg as leemtes in die hoeveelheid en gehalte van sy infrastruktuur gevul word. Infrastruktuurontwikkeling maak dit moontlik om goedere en dienste te lewerwat groei en vooruitgang bevorder en tot die lewensgehalte van Afrika se groeiende bevolking bydra. Die meeste institusionele beleggers is taamlik sku vir risiko en het moontlik nie ’n beleggingsmandaat om in ongenoteerde instrumente te belê nie. Infrastruktuurontwikkeling word gewoonlik as ’n regeringsverantwoordelikheid beskou, synde sogenaamd “in die openbare belang”. Die meeste Afrika-regerings sukkel egter om die vereiste vlak van ontwikkeling te handhaaf en benodig dus alternatiewe finansieringsbronne. Institusionele beleggers word toenemend as natuurlike finansieringsvennote beskou in die lig van hul langtermynlaste wat inflasiegekoppelde bates opsoek. Nie alle infrastruktuurbates bied egterdie voordeel van verskansing teen…

die eerste strategie en kodes oor wydverdeelde swart ekonomiese bemagtiging is in 2007 gepubliseer. Tog het bemagtigingsbeleide nie aan die verwagtinge voldoen om grondliggende ekonomiese transformasie van die sakesektor teweeg te bring nie. Al is daar ’n aantal bemagtigingsuksesverhale, het baie behels dat swart mense minderheidsaandeelbelange verkry het, met min of geen bedryfsbeheer of bestuursinsette nie en min invloed op die entiteit se direksie. Om dit te ondersteun, doen die departement van handel en nywerheid (dti) aansienlik moeite met sy program virdie aansporing van swart nyweraars om te bereikwat bemagtigingsbeleid sover nie kon nie: ware en volhoubare transformasie. Die departement se swartnyweraarsbeleid van miljarde rande is in 2015 gestig met die verklaarde doel om die skepping en langtermyn-volhoubaarheid van swart nyweraars te bevorder – wat beskryf word as swart mense…

Suid-Afrika se ekonomie sal waarskynlik in die eerste kwartaal van vanjaar skerp inkrimp nadat kwaai, onverwagte beurtkrag nywerheidsproduksie belemmer het en sake-en verbruikersvertroue geknou het – wat die vooruitsig op ’n toename in investering en indiensneming laat verflou. Ontleders voorspel dat die uitwerking van kragtekorte op die mynbou-en vervaardigingsektor alleen tot ’n daling van minstens een persentasiepunt in die algehele ekonomiese uitset in die eerste kwartaal kon lei – wat die verwagtinge bedreig dat die groeikoers vanjaar sterk sou herstel nadat dit verlede jaar 0,8% was. Die uitwerking van die verlangsaming in wêreldgroei en vakbondstakings kan reeds nie vermy word nie, en as kragonderbrekings in die winter voorkom – soos al hoe waarskynliker lyk – sal die ekonomie vanjaar dalk weer teen minder as 1% groei – veel minder as…

Talle vroue in die gemeenskap en oor die wêreld heen ervaar steeds die gevolge van geslagsongelykheid wat lei tot (en wat ’n gevolg is van) ’n gebrek aan finansiële insluiting en finansiële geletterdheid. In die algemeen verdien vroue minder, is hulle minder waarskynlik om krediet te hê en is gevolglik nie in staat om hulle uit die kloue van generasie-armoede te wikkel nie. Hierdie hindernisse, en ander soos die ongelykhede wat deur die #MeToo-beweging en die geslagsalarisgaping ontbloot is, spoel oor na die breër verhaal van geslagsongelykheid en die hededaagse benarde posisie waarin vroue hulle dikwels bevind. Hoewel talle inisiatiewe probeer om hierdie ongelykheid te oorbrug, is vroue in werklikheid nie in dieselfde mate in staat om hul omstandighede deur middel van ekonomiese bemagtiging te verbeter nie. Dus, in hierdie…

“’N NUWE AANDUIDING SAL LATER UITGEREIK WORD.” – Boeing het aangekondig dat hydie verdiensteaanduiding virvanjaar (die amptelike voorspelling van sy korttermynwins en -verlies) wat hy vroeër uitgereik het, geskrap het, en gesê hy sal dit later deur ’n nuwe een vervang omdat die uitwerking van die 737 MAX-vliegtuigongelukle niedeel vorm van die oorspronklike aanduiding nie. Regulatoriese owerhede wêreldwyd het die 737 MAX-vliegtuig verbied om te vlieg ná twee noodlottige ongelukke (Lion Airvlug 510 en Ethiopian Airlines vlug 302) van die model binne vyf maande waarin 346 mense dood is. Geen spesifieke datum is gegee nie “weens die onsekerheid oorwanneeren met wattervoorwaardes die 737 MAX-vloot weer in diens gestel sal word”, het die 737 MAX se vervaardiger gesê. “EK WEET WERKLIK TOT VANDAG TOE NIE WATTER NUT DIT VIR ENIGIEMAND SAL…

netcare is Suid-Afrika se tweedegrootste private hospitaalgroep. Sy aandeelprys het ná 2009 vinnig gestyg – by die deurbreking van elke weerstandstendenslyn het momentum toegeneem. Beleggersentiment was in 2013 die optimistiese toe Suid-Afrikaanse én Britse bedrywighede in hul geldeenhede gegroei het. Vraag na bedgetalle en private gesondheidsorg het in Suid-Afrika toegeneem, en groeiprojekte in die Suid-Afrikaanse hospitaalafdeling het “sterk uitgebrei”. Vooruitsigte: Netcare het in 2015 begin terugtrek toe marktoestande in Suid-Afrika en Brittanje drukop sy groeivermoë geplaas het. In die finansiële jaar tot September 2014 het Netcare ’n daling van 31% in die voljaar-wins ervaar. Verlede jaar het Netcare sy vertrek uit die Britse mark aangekondig. Netcare het sy winste in sy primêre bultendens van ’n hoogtepunt van 4 375 sent per aandeel geleidelikverloortot huidige vlakke van 2 045 sent. Sy…

Redefine Properties is ’n eiendombeleggingstrust (reit) wat huurinkomste uit beleggings in kantoor-, kleinhandel-en nywerheidseiendomme, uitkerings van beleggings in genoteerde instrumente en uitkerings van beleggings in verwante maatskappye en gesamentlike ondernemings kry. Die eiendomsektor het verlede jaar meer as R120 miljard se waarde verloor weens beperkte ekonomiese toestande, terwyl aandele van die Resilient-groep en sy verwante maatskappye afverkoop is, wat die hele eiendomsindeks geraak het. In die geheel was die leegstand in Redefine se plaaslike portefeulje verlede jaar soortgelyk op 4,5%, teenoor 4,6% in die boekjaar. Redefine het dividendgroei van tussen 4% en 5% vir die boekjaar voorspel – in ooreenstemming met verbruikersinflasie. Redefine wankel tans op die steuntendenslyn van sy langtermyn-stygtendens en wys weg van die begin van ’n nuwe daaltendens as dit enigsens verder terugsak. Al meen ontleders dat…

dit is in ’n belangrike mate aan die sterkte van hulpbronaandele te danke dat die JSE sedert die begin van die jaar ’n opwaartse tendens handhaaf. Soos blyk uit meegaande tabel van die sterkste aandele onder die 100 grootste markkapitalisasies, is 60% van die toptien mynbouaaandele. Die platinumgroepe is steeds aan die voorpunt. Wêreldgroei is die sleutel tot die voorspoed van mynbouaandele en dis dus belangrikom te let op internasionale tendense. Terwyl Wall Street, die wêreld se leiermark, nuwe hoogtepunte bereik, is dit opvallend dat daar bespiegelinge is oor ’n komende resessie in Amerika. Die invloedryke The Wall Street Journal sê sy aanwysers, wat sedert 1972 in die kol is, toon die kans is meer as 60% dat die resessie binne die volgende 6 tot 18 maande gaan posvat. Dié…

robuuste ekonomiese groei is noodsaaklik vir volhoubare werkskepping. En oor die jare was daar genoegsame akademiese navorsing wat die bestaan van ’n positiewe verhouding tussen kapitaalvorming en ekonomiese groei bevestig. Maar watter van die bateklasse het die grootste impak op werkskepping? Die antwoord op hierdie vraag is tweeledig van aard. ’n Mens moet die kwessie van optimale kapitaalstruktuur takel, en ook kyk hoe doeltreffend korporasies en maatskappye hul kapitaal ontplooi en aanwend. Private aandele se netto batewaarde het sedert 2002 meer as sewevoudig gegroei, twee keer so vinnig as internasionale openbare aandele. Oordie algemeen het korporasies en maatskappye twee keuses ten opsigte van die finansiering van hul beleggingsprojekte. Hulle kan óf geld leen óf gebruik maak van die kapitaal van hul aandeelhouers. Die verskillende bronne van finansiering het albei hul…

die finansiëledienste-bedryf praat voortdurend oor hoe om mense te kry om meer vir hul aftrede te spaar. Dit word aangevuur deur die feit dat slegs 6% van alle mense eendag gerieflik gaan aftree. Die finansiëledienste-bedryf en die media word meegevoerdeur hierdie mitiese syferen dink nie aan die oorblywende 94% van die bevolking wat van die staat, familie en vriende afhanklik gaan wees nie. Om mense aan te moedig om te spaar wanneer hulle jonger is, gaan nie die aftreekrisis oplos nie. Deur op aftreebesparingskoerse te konsentreer, behandel slegs die simptoom van oudword in Suid-Afrika. Dit takel nie die onmiddellike bekommernisse van huidige afgetredenes en hul volwasse kinders en familielede wat die verantwoordelikheid het om vir die ouer garde te sorg nie. Suid-Afrika het nie die infrastruktuur of gevestigde modelle om…

ek het onlangs verduidelik hoe Naspers* aan die einde van Desember ’n gewig van 21,55% in die plaaslikeTop40-indeks gehad het, terwyl British AmericanTobacco (BAT) ’n gewig van slegs 2,07% gehad het. Met ander woorde, as jy R100 in ’nTop40- naspoorfonds plaas, sal 2155 sent in Naspers en 207 sent in BAT geplaas word. Dit het gelei tot talle navrae van mense oor hoe dit werk, omdat BAT’n markkapitalisasie (totale waarde van alle genoteerde aandele) van ongeveer R1,4 duisend miljard het terwyl Naspers slegs effens groter is met R1,6 duisend miljard. Dit is omdat die JSE plaaslike-aandeelhouersgewig gebruik om die aanvanklike gewigte vir die indeks te bepaal. Maar kom ons gaan terug na die begin oor hoe ’n indeks saamgestel word. Eerstens besluit jy oor’n beleggingsheelal. In die geval van dieTop40…

Die keerpunt is ná jare van subsidies bereik en hernubare energie het hoofstroomtegnologie geword. Tegnologiese innovasie het koste soveel verlaag dat die argument vir die oorskakeling weg van fossielbrandstowwe een van ekonomiese en omgewingsvolhoubaarheid geword het. Die koste van die twee vorme van hernubare energie wat die meeste gebruik word – fotovoltaïese sonkrag en landwind – het sedert 2008 met 80% en 50% gedaal en die tendens sal waarskynlik voortduur. Die International Renewable Energy Agency sê hernubare bronne verteenwoordig nou ’n derde van die wêreld se kragvermoë en dat twee derdes van die nuwe kragopwekking wat verlede jaar bygevoeg is, uit hernubare bronne kom, waaronder hidrokrag, bioenergie en geotermiese energie. Beleggingsfondse wat tot disinvestering aan fossielbrandstowwe verbind is, het meer as $6 000 miljard bereik, en die versekeringsbedryf lei die…

maatskappye is maatskaplike strukture. Alle take binne hierdie strukture is onderling verbind en interafhanklik. Hulle is soos die speke van ’n groot wiel – as een breek, maak dit dinge moeiliker vir ander, en selfs gevaarlik. Die impak van werkafwesigheid – in al sy vorms – is betekenisvol vir die besigheid se netto wins, en diegene wat dit veronagsaam, doen dit op eie risiko, sê Martin Neethling, hoof van Sanlam Health. Die verlies aan produktiwiteit as gevolg van werkafwesigheid, sowel as afwesige teenwoordigheid, kos maatskappye jaarliks miljarde rande. Daar is geen maklike manier om dit te verminder nie, waarsku hy. Goedgekeurde afwesigheid word gedek in ons arbeidswetgewing in gevalle van jaarlikse verlof, siekteverlof, vaderskap-en kraamverlof. Ongoedgekeurde wegblyery kan egter tot afdanking lei. Maar wat van doelbewuste afwesigheid? Suid-Afrika se arbeidswetgewing…