Indholdsfortegnelse for 10/22/2021 i Finweek - Afrikaans

suid-Afrikaners gaan na die stembus vir die vyfde munisipale verkiesings sedert die begin van die demokrasie in 1994. Dit klink dalk onbelangrik, maar hierdie verkiesing is van kritieke belang, want munisipaliteite (plaaslik en metro) staan aan die voorpunt van lewering van basiese dienste. Die beste beskrywing van SA se munisipaliteite is as ’n mislukking. Ek dek die finansiële state van die plaaslike regering al meer as twee jaar. Enkele onvergeetlike gevalle is die ontsteltenis van wyle oud-ouditeur-generaal Kimi Makwetu toe sy organisasie munisipaliteite moes oudit. Daar was die duurste draadheining in Deneysville (Metsimaholomunisipaliteit) vir R21,7 miljoen eerder as R400 000, ’n gebrek aan drukkers, papier en ink twee jaar gelede om state aan verbruikers in die Mafube-munisipaliteit (Frankfort) te stuur en die honderde miljoene rande wat verlore gegaan het toe…

sibanye-Stillwater het vroeër vanjaar ’n aandeleterugkoopprogram van R8 miljard afgehandel, maar die sukses daarvan verlig nie die frustrasie wat dié ontginner van goud en platinumgroepmetale voel nie. Terwyl ’n terugkoopaksie ’n werkbare manier is om geld aan aandeelhouers terug te gee – minder aandele in omloop verhoog die verdienste per aandeel – is die nare teenpool ’n besef dat die mark die maatskappy nie teen volle waarde aanslaan nie. Dié kwessie van billike waarde was die kern van opmerkings wat onlangs gemaak is deur Laurent Charbonnier, kommersiële en ontwikkelingshoof van Sibanye-Stillwater. Charbonnier, selde in die kollig, wou tydens die maatskappy se PGM-kapitaalmarktedag op 23 September weet hoekom ’n enkele aandeel van Anglo American Platinum (Amplats), die 80%-filiaal van Anglo American, soveel werd is soos twee aandele van Sibanye-Stillwater? “Die mark…

motus is ’n gediversifiseerde onderneming wat in die motorvoertuigsektor spesialiseer en vier sakeafdelings het, naamlik kleinhandel, invoer en verspreiding, motorvoertuigverwante finansiële dienste en vervangingsonderdele. Motus bedien ’n internasionale mark, hoofsaaklik in Brittanje en Australië, en beperkte teenwoordigheid in Suidoos-Asië en Suider- en Oos-Afrika. Met meer as 17 000 mense in diens, het Motus 104 agentskappe vir tweedehandse motors, 232 vir passasiersmotors en 20 vir handelsvoertuie in SA. Aandeelprysgeskiedenis Motus is op 22 November 2018 op die JSE genoteer – vir elke Imperial-aandeel het aandeelhouers ’n Motus-aandeel ontvang. Motus het destyds in ’n hoogs mededingende mark markaandeel op net-net onderkant 20% gehandhaaf. Met voertuigverkope wat landwyd afgeneem en klante wat eerder goedkoper intreevlakmodelle begin koop het, het Motus se aandeelprys kort ná notering op ’n negatiewe noot weggespring. Die huidige vooruitsigte…

daar is seker nie ’n enkele Suid-Afrikaner wat nie Wimpy-restaurante ken nie. Dit herinner my altyd aan lang vakansieritte en ’n vinnige stop langs die pad vir ’n Wimpy-burger en brandstof. Op die internet kom ek toe onlangs af op ’n Wimpy-spyskaart van sowat 50 jaar gelede. Net om dinge in perspektief te plaas, ’n gewone Wimpy-burger en tjips kos jou vandag sowat R59,90. Aangesien jy 50 jaar gelede nie BTW sou betaal het nie, het die burger toe R52 gekos, reg? Nee, verkeerd. Die destydse Wimpy-spyskaart wys duidelik ’n burger en tjips het in 1972 net 35c gekos. Hoekom kos dié burger vandag 14 783% duurder (of hoekom het die prys elke jaar met 11% gestyg)? Die kort antwoord is dat dit weens inflasie is. Inflasie kom daarop neer…

op die finansiële markte gaan dit deesdae net oor die sentrale banke wat bate-aankope wil verminder. Maar wat beteken dit nou eintlik en waarom is die markte so senuweeagtig hieroor? Kom ons kyk eers na die geskiedenis en staan vir ’n oomblik stil by die konsep van kwantitatiewe verruiming of monetêre stimulus. Kwantitatiewe verruiming is wanneer ’n sentrale bank finansiële bates koop om die ekonomie weer aan die gang te kry. Sentrale banke koop en verkoop dus staatseffekte en beïnvloed die omloop van geld. Hoe meer geld daar beskikbaar is, hoe makliker is dit vir die ekonomie. Kwantitatiewe verruiming het in 2008 plaasgevind en rentekoerse is verlaag met die uitsluitlike doel om die ekonomie te stimuleer en weer aan die gang te kry. En dit het soort van gewerk. ’n…

m TN is ná ’n paar moeilike jare met mening terug en het sy markkapitalisasie in die afgelope jaar verdubbel. Terwyl sy aandeelprestasie die maatskappy teruggebring het na historiese waardasies, bly die weg vorentoe na ’n ware heraanslag van die groep moeilik en sal ’n foutlose strategiese uitvoering deur die bestuur nodig wees. Belegging gaan alles oor wanneer jy koop en verkoop. Al sou beleggers wat MTNaandele die afgelope vyf jaar gehou het ’n opbrengs van net minder as 20% behaal het, sou iemand wat MTN 12 maande gelede gekoop het ’n opbrengs van 150% geniet het. Dit lyk na ’n verstommende heraanslag van die Afrika-telekommunikasiereus en weerspieël verskeie hupstote van sy kernsake saam met skerpsinnige leiding. Dit mag verbasend lyk om in ’n beoordeling van MTN se prestasie van…

Die Suid-Afrikaanse regering is ’n dekade laat ná sy spertyd om van analoë na digitale televisiedienste oor te skakel en waardevolle spektrum beskikbaar te stel wat aan telekommunikasieoperateurs verkoop kan word. Al is ’n nuwe teiken van Maart aanstaande jaar gestel, beteken historiese mislukkings om baie vorige teikens te haal dat telekommunikasiemaatskappye nie hoop dat ’n spektrumveiling gou gaan plaasvind nie – wat vir plaaslike netwerkoperateurs ’n probleem is. Spektrum onder 1 GHz, waarvan sommige deur die oorskakeling van analoë na digitale televisie-uitsendings beskikbaar gestel sal word, is baie gesog omdat laerfrekwensie-spektrum dit vir telekommunikasiemaatskappye moontlik maak om groter gebiede met minder torings te dek. Mobielenetwerk-operateurs is tydens die inperkings bevoordeel toe Okosa (die kommunikasiereguleerder) noodspektrum toegewys het om in die groter vraag na data te voorsien. Dis egter tydelik.…

mensehulpbronne. Van werwing tot die bestuur van verlof tot die betaal van maandelikse salarisse en – uiteindelik – tot die gevreesde brief dat jou dienste nie meer nodig sal wees nie. Mensehulpbronne is ’n sakeonderneming se lewer: Onopvallend verseker dit dat almal gemaklik werk en waar nodig verwyder dit dié wat skadelik is. Jy kan nie daarsonder leef nie. Tog is mensehulpbronne gewoonlik ’n duur deel van enige onderneming. Baie stigters probeer dit alleen hanteer; wanneer daar net ’n handjie vol werknemers is, is dit nog maklik om betaalstaatkwessies self te bestuur. Maar dit word baie gou ’n las (en frustrerend) en dis hoekom mensehulpbrontegnologie nou aktueel is. Ek het met die stigters van twee Suid-Afrikaanse mensehulpbronoplossings wat op klein ondernemings gemik is, gepraat oor wat mensehulpbrontegnologie kan bied. “Dit…

covid-19 en mense se gedrag weens die pandemie was ’n katalisator vir verandering, hoofsaaklik vir die tradisionele kleinhandels-, kantoor- en nywerheidseiendomsmark. Belegging in die kleinhandel- en kantoorsektor, wat deur die pandemie geraak is, krimp op die oomblik. Die nywerheidsektor brei egter steeds uit. Tradisionele eiendomsbeleggingsmarkte bly steeds voortbestaan, maar met die koms van hibridiese kantoor- en werk-tuis-modelle, is die struktuur van eiendomsbeleggingsmarkte besig om te verander, sê Ahmed Motara, ’n ontleder van genoteerde eiendom by Stanlib, aan finweek. “Vandag praat ons wêreldwyd van eiendomsektore soos datasentrums, logistiek, berging, hotelle, senior behuising en ’n reeks gespesialiseerde nisse in die globale eiendomsbeleggingsmarkte,” sê hy. “Party sektore ervaar steeds stewige kapitaalgroei, terwyl ander meer bekend is vir hul inkomstegroeidinamika oor ’n tydperk. As ’n algehele mark glo ons egter dat inkomste besig is…

Aangesien Brittanje Suid-Afrika verwyder het van sy lys lande wie se reisigers in kwarantyn moet gaan, die sogenaamde rooi lys, kan ons nou meer vakansiereisigers uit dié streek verwag. In 2019 het 436 559 Britse toeriste hier aangekom, met die meeste besoekers aan Kaapstad. Verlede jaar se syfers, nes vanjaar s’n, was baie laag. Maar volgende jaar kan die reisbedryf weer sy kop oplig namate die syfers toeneem. Ons het drie genoteerde hotelgroepe, maar Tsogo Sun Hotels het die grootste blootstelling aan Kaapstad en ryker toeriste, en dié stad sal ’n groter styging ervaar. In die jaar tot einde Maart het die groep ’n verlies gely, en die halfjaar tot einde September sal op sy beste gelykbreek, met ’n verlies meer waarskynlik. Maar namate besettings toeneem, behoort ons ’n volle…

daar is al keer op keer bewys dat om rentekoerse voortydig of uitermatig te verhoog, kan veroorsaak dat markte terugsak. Wanneer sentrale banke aggressief raak, is ’n uiters gebalanseerde benadering nodig. Dikwels gebeur dinge egter nie soos daar voorspel is nie. ’n Hernude oplewing in inflasie veroorsaak bewerasies op markte omdat dit saamval met tekens deur sentrale banke van die einde van beleide van maklike geld en ’n verbintenis om rentekoerse aanstaande jaar te verhoog. Aandelemarkte het voorspelbaar gereageer en tot einde September die slegste kwartaal sedert Maart verlede jaar aangeteken – wat weer die vraag laat ontstaan hoekom sentrale banke ’n riskante benadering aanpak in ’n tyd waarin ekonomieë wêreldwyd beswaarlik van die uitwerking van die ergste epidemie in ’n eeu herstel het Stygende inflasie is deel van die…

konstruksie is ’n hoogs sikliese sektor wat goed presteer in ’n ekonomiese blomtydperk, maar swak in ’n afswaai. In die aanloop tot 2010 se Fifa-wêreldbekersokkertoernooi het nuwe JSE-genoteerde maatskappye byvoorbeeld oorheers in die konstruksiesektor, met maatskappye soos Aveng, Murray & Roberts en PPC deel van die top-40-indeks. Daarna is ’n ongeëwenaarde getal groot kontrakteurs gelikwideer, in sakeredding geplaas, of gedenoteer. Die afgelope dekade het die bedrukte ekonomie, stygende staatskuld en afnemende beleggersvertroue gemaak dat min in infrastruktuur geïnvesteer is deur óf die staat óf die private sektor. Met die regering wat egter opnuut op die sektor fokus, lyk dit of die beleggingsaak oplaas begin verbeter. Tussen 2008 en 2018 het die waarde van genoteerde openbare konstruksiemaatskappye met meer as 60% gedaal omdat die maatskappye óf gedenoteer het óf aan ongenoteerde…

MTN se herrysing die afgelope 12 maande neem waarskynlik nog nie die groep se ontluikende aanbiedings in finansiële tegnologie en digitale dienste in aanmerking nie. Presies hoeveel kan nietradisionele inkomste die groep se welvaart verbeter? Samantha Hartard van Ninety One sê terwyl MTN in sy baterealiseringstrategie torings in Afrika verkoop, het hy ’n belang van 29% in IHS Towers, wat binnekort op die New Yorkse aandelebeurs sal noteer. “Dit kan groot waardeontsluiting bied en is ’n aanvanklike openbare aanbieding wat lank verwag is. Die bestuur het begin om dit op aanbiedings te bespreek, maar daar sal streng bepalings wees wat bepaal wanneer en hoe MTN sy belang in IHS sal kan verkoop. Dit kan drie jaar duur voordat MTN dié waarde ontsluit. Die aanbieding se waardasie is nog nie finaal…

Isigidi Hierdie uitgawe se Zoeloewoord is isigidi. Isigidi is ’n miljoen. Dit is verwant aan gida (dans) want as jy ’n miljoen rand het, gida jy van vreugde. Dit maak sin vir my en die Lotto-operateur – Gidani*. Die een of ander tyd verlede jaar, het die Gautengse gesondheidsdepartement, na wat berig word, besluit om meer as ’n isigidi-grafte te grawe in afwagting op Covidsterftes. So aaklig. Mense was begryplikerwys ontsteld hieroor. Wel, Covid het nie naastenby só baie lewens geëis nie. Weet jy hoekom? Dit was oor daardie isigidi-grafte, want die hele ding was ’n reklamefoefie wat mense so bang gemaak het dat hulle binnenshuis gebly het en Covid-protokolle gevolg het – dit het gewerk. Ek wou beslis nie een van die baie isigidi-mense wees wat in daardie grafte…

die N3-hoogweg is waarskynlik die mees gepolisieerde pad in Suid-Afrika. Ek het dít besef toe ek onlangs die 570 kilometer tussen Johannesburg, die land se finansiële senusentrum, en Durban, die besigste hawe in Afrika en een van die vasteland se belangrike handelspoorte, gereis het. Oral langs die hoofweg het ek met tussenposes polisiemotors gestasioneer gesien, terwyl bekende probleemgebiede, soos die Mooirivier-tolplaza in KwaZulu-Natal deur soldate in gepantserde voertuie bewaak is. Ek het ook opgemerk dat die N3 vol spoed- en waarnemingkameras is. Ek kon nie die gevoel afskud dat ek van Johannesburg tot Durban dopgehou en nagespoor is nie Terwyl ek oor die hoë sekuriteitsvlak op die N3 nagedink het, het ek iets buitengewoons gesien: vlote van tien tot 15 vragmotors waarvan sommige begelei is deur mans wat soos huursoldate…

nadat sy herhaaldelik ’n slagoffer van misdaad was, het Thulile Mthethwa ’n leemte in die mark gesien vir sekuriteitstegnologie en misdaadreaksiestelsels wat gemik is op armer gemeenskappe. In 2013 bedank sy haar voltydse pos as sagteware-ontwikkelaar om te fokus op die ontwikkeling van hierdie oplossing, wat in 2015 bekendgestel is as MeMeZa Shout – Suid-Afrika se eerste openbare alarmstelsel. Elmarie Pereira het einde 2014 by Mthethwa aangesluit, nadat sy haar ontmoet het deur ’n gemeenskaplike kennis wat geweet het dat hulle soortgelyke traumatiese ervarings beleef het: “Ons is ’n perfekte span, omdat ons dieselfde visie deel: om iets te bou wat kwesbare gemeenskappe sal help om hulself uit misdaad te skree,” sê Pereira. Die oplossing Die kern van MeMeZa Shout is ’n openbare alarmstelsel wat van die begin af gekonseptualiseer…

in die soeke na mineralehulpbronne wat noodsaaklik is vir die ontkoling van die wêreld oorweeg mynboumaatskappye ’n paar ongewone keuses. BHP, die wêreld se grootste mynboumaatskappy, oorweeg dit byvoorbeeld glo om terug te keer na die Demokratiese Republiek van die Kongo (DRK), een van die wêreld se riskantste liggings. Die DRK is ryk aan koper en kobalt, wat saam met nikkel en litium noodsaaklik is vir die produksie van elektriese voertuie se batterye en hernubare energie. Bestaande myne raak uitgeput, terwyl ’n skaarste aan eksplorasiebesteding min nuwe hulpbronne vir toekomstige produksie beteken. Dis teen dié agtergrond dat ’n debat gevoer word tussen nieregeringsorganisasies en mynboumaatskappye oor die lewensvatbaarheid daarvan om die seebodem te ontgin. Volgens Gerard Barron, uitvoerende hoof van The Metals Company, wat op die Nasdaq genoteer is, sal…

Kumba Iron Ore, ’n filiaal van Anglo American, verskaf ystererts aan die internasionale staalbedryf en is betrokke by ysterertseksplorasie, -veredeling, -bemarking, -verkoop en -versending. Hy het mynboubedrywighede by die Sishen- en Kolomela-myn in die Noord-Kaap en die Thabazimbi-myn in Limpopo. Die afgelope paar weke is Anglo American en Kumba se aandeelpryse swaar getref deur die prysbewegings van ystererts en metale van die platinumgroep, aangesien China, die grootste invoerder van ystererts, dreig om produksievolumes te beperk. Dié hernieude ineenstorting in kommoditeitspryse het die waarde van sommige van SA se grootste mynboumaatskappye met miljarde verminder. Ystererts, wat in Mei ’n hoogtepunt van $235,55 per ton getoets het, het in September verswak tot $90 nadat China staalproduksie verminder het om besoedeling te bekamp. ’n Skielike styging in inflasie, sowel as die voortdurende Covid-19-infeksies,…

CAPITEC Koste-tot-inkomste wek kommer Capitec* se resultate, wat op 30 September aangekondig is, was vol baie groot toenames namate die basis-effek van ’n jaar vroeër in sy guns gewerk het aangesien die ses maande geëindig Augustus 2021 nie die vlak van slegte skuld ingesluit het nie. Die bank het ook voorsienings vir wanbetalings teruggetel. As ’n mens die tussentydse resultate vir 2021 met dieselfde tydperk in 2019 vergelyk en die bygetelde voorsienings weglaat, is Capitec se resultate beter as wat dit in 2019 was, wat tot reële gelykmatige groei lei. Daar was egter een gebied wat kommer veroorsaak het en dit was koste aangesien bedryfsuitgawes met 32% toegeneem het. Dit het die koste-tot-inkomste-verhouding tot 45% verhoog. Capitec het nog altyd ’n lae koste-tot-inkomste-verhouding gehad en het stadig al hoër beweeg,…

soos ’n treinongeluk in stadige aksie is ’n energiekrisis aan die ontvou, met beswaarlik enige iemand wat daaraan aandag gee. Miskien is “beswaarlik enige iemand” nie heeltemal waar nie, maar as jy na die verhandelingsposisies in sowel aardgas as olietermynkontrakte kyk, lyk dit of energiepryse se onlangse styglopie, of eintlik hul vlieënde vaart, begroet word deur handelaars wat kortposisies inneem. Om daarop staat te maak dat pryse na die gemiddelde sal terugkeer en dit dan as strategie te gebruik wanneer jy spekuleer, word weliswaar dikwels as een van die suksesvolste markverhandelingsmetodes beskou, maar in dié geval is dit byna asof mense hulle nie aan die fundamentele faktore steur nie. Wat is dus die fundamentele faktore? In vorige uitgawes van finweek het ons oor aanbodtekorte in die oliemark gepraat, en spesifiek…

Die herkapitalisasie van Cell C bied ’n interssante raaisel vir die Suid-Afrikaanse telekommunikasiesektor. Die inperkings het wêreldwyd dieselfde uitwerking gehad: om toenemende volume te bied wat alle telekommunikasiemaatskappye bevoordeel het. Namate beperkings verslap word, sal pryse egter waarskynlik op die voorgrond tree. “Die herlewing van Cell C, vroeër die land se derde operateur, is interessant omdat hy nou ’n ander bedryfsmodel het. Cell C wil nie ’n infrastruktuurgedrewe telekommunikasiemaatskappy wees nie en het ’n swerwingooreenkoms met MTN onderteken. Wêreldwyd is markte geneig om tot drie spelers te konsolideer – dit word as die ideale situasie beskou waarin alle spelers kan floreer. SA het nou vier, met Telkom wat hom suksesvol in die derde posisie verskans het,” sê Samantha Hartard, fondsbestuurder by Ninety One. ’n Taamlik voordelige prysomgewing, met positiewe prysaanpasbaarheid…