Indholdsfortegnelse for 12/24/2020 i Landbouweekblad

INWONERS van Ngqushwa in die Oos-Kaap vra al jare lank vir skoon water. Die Amathole-distriksmunisipaliteit het ’n opname van boorgatliggings in die area gedoen, en geen plekke gevind wat geskik is vir drinkwater nie. In die laaste week van November het die hulporganisasie Gift of the Givers vier nuwe boorgate in drie dae geboor. Die watergehalte moet nog getoets word, maar Gift of the Givers is vol vertroue dit sal goeie gehalte wees. Nqushwa, wat ook bekend is as Peddie, se 138 inwoners sukkel al vir 10 jaar met waterskaarste. In die nabygeleë Feni moes huishoudings vuil water uit die rivier gebruik, of water koop van plaaslike vragmotors. Krane is in dié dorpie aangelê, maar is al vir nege jaar sonder water. Tydens die Covid-19-inperking het jong mense telkens die…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Thys Louw: ‘Ons kan nie bekostig om te stagneer nie’ ■ ‘Moenie dat mooi skape jou flous nie’ ■ Ekonomie: Hou moed, daar is régtig lig aan die einde van die Covid-19-tonnel ■ Vooruitsigte vir energie, klimaat, water, graan, vleis, vrugte en groente, wol en bokhaar, en ander bedrywe SPESIAAL ■ Hooimaak en weiding GESIN ■ Boerekos: Smere en souse VOORUITSIGTE Kenners van die volle landboulandskap voorspel wat jy in 2021 kan verwag nadat die wêreldekonomie op sy kop gekeer is. Die vooruitsigte vir die landbou lyk grootliks gunstig. Lees hoe ’n bedryfsleier die steil wynbult klim, en boere en landboubelanghebbendes praat reguit oor struikelblokke, geleenthede, neigings en tegnologie.…

’n Karooboer moet altyd voor wees met planne, en toe lusernproduksie nie meer lonend was nie, het MNR. ALEWYN NEL van die plaas Viskuil naby Laingsburg na uiesaadproduksie oorgeskakel. Vandag is hy ’n taamlik groot uiesaadprodusent in die streek. Lees die artikel op bl. 34. VERTEL VAN JOU GESIN. Ek en my vrou, Madelene, het twee seuns, Jaco (14) en Albert (12), en ’n dogter, Lené (9). WAT IS JOU STOKPERDJIE? Om tyd saam met my vrou en kinders deur te bring. HET JY NÁ SKOOL GESTUDEER? Ja. Aan die Landboukollege Grootfontein by Middelburg, Oos-Kaap. HOE HOU JULLE VAKANSIE? Ons probeer om nie altyd na dieselfde plek toe te gaan nie. Ons probeer soveel plekke moontlik in ons mooi land sien. WAT LEES JY GRAAG? Die Bybel. HOU JY VAN…

DIE departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling het nie sy beloftes aan die ouditeur-generaal (OG) nagekom om spoedig voldoende stappe te doen om gebreke met die toestaan van Covid-19-hulp aan boere uit die weg te ruim nie. Só het me. Tsakani Maluleke, Suid-Afrika se nuwe OG, gesê tydens die bekendmaking van die jongste verslag van ouditbevindinge oor die staat se hulppakket om verligting te bring vir besighede en kwesbare Suid-Afrikaners te midde van die Covid-19-pandemie. Die jongste verslag vervat die hulp wat die departement aan 15 513 kleinboere verleen het in die vorm van koopbewyse vir produksie-insette. Die boere het tot 31 Desember om die koopbewyse te gebruik. Die hulppakket beloop R1,2 miljard. Die departement het vroeër self uitgewys dat hy sy rekordhouding van boere ernstig sal moet verbeter…

DIE wynopbergingsmaatskappy Compagniesdrift het vanjaar sy tiende bestaansjaar en die eerste jaar wat hy op sy eie voete staan, gevier. Die maatskappy is einde 2010 gestig binne die nasionale regering se program vir die herverdeling van grond vir landbou-ontwikkeling (LRAD), saam met die Myburgh-familietrust, wat destyds 50% van die maatskappy besit het, en Standard Bank. Die ander aandeelhouer was die Meerlust-werkerstrust, wat in Julie 2019 volle aandeelhouding verkry het. Die trust bestaan uit 72 werkers van die Meerlust-landgoed, Compagniesdrift, Ken Forrester Wyne en Vriesenhof Wyne. Die onderneming het as ’n moderne, temperatuurbeheerde wynopbergingsaanleg begin, met ’n kapasiteit van byna 3 miljoen bottels. In 2010 het hy vier kliënte gehad, en vandag is daar meer as 50. Mnre. Hannes Myburgh, eienaar van Meerlust-landgoed, en Albie de Waal, die landgoed se besturende…

AL het die sitrusseisoen bykans saam met die aankondiging van streng inperkings weens Covid-19 weggespring, het die Suid-Afrikaanse sitrusbedryf nóg ’n rekordjaar beleef. Die aanvang van die seisoen is met onsekerheid begroet ná voorspellings daarop gedui het dat die kruin van die sitrusseisoen sou ooreenstem met die kruin van die Covid-19-pandemie in Suid-Afrika. Tog het Suid-Afrika steeds ’n rekord van 146 miljoen kartonhouers sitrus uitgevoer, ’n 15%-toename teenoor 2019. Die vraag na vitamien C in Europa en Amerika het Suid-Afrika se sitrus ’n goeie hupstoot gegee, met ’n 65,2%-toename in uitvoer na Amerika. Uitvoer na Asië het gedaal weens die verhoogde vraag in groot markte. Al het die pandemie verskeie knelpunte in die skakels van die sitruswaardeketting veroorsaak, is die probleme danksy goed gekoördineerde pogings uit die bedryf daadwerklik aangepak.…

MELKBOERE het nie voordeel getrek uit die stygings in verkope van sekere suiwelprodukte terwyl verbruikers ingeperk was nie. Produksie van onverwerkte melk het in die eerste nege maande van 2020 nie gegroei nie, wat dui op die kosteknyptang waarin boere verkeer. Produsente is reeds sedert 2018 weens lae produsentepryse in ’n moeilike posisie en dit is vanjaar deur die styging in voerkoste vererger. Volgens syfers in die Melkprodusente-organisasie (MPO) se Oktober-verslag oor belangrike markseine was produksie van Maart tot Augustus vanjaar elke maand laer as in die ooreenstemmende maand in 2019. INPERKING In die eerste ses maande van die jaar het verkope van sewe uit nege suiwelprodukte waarvan verkope gemonitor word, stewig gestyg. Volgens die Suid-Afrikaanse Melkprosesseerdersorganisasie (Sampro) toon Nielsen-syfers die stygings het egter in die derde kwartaal van die…

PLANNE om grond sonder vergoeding vir grondhervormingsdoeleindes te onteien, is in die parlement voortgesit. Spesifieke omstandighede waarvolgens ’n hof mag bepaal dat die vergoedingsbedrag nul is waar eiendom in die open-bare belang onteien word, is in die wysigingswetsontwerp op onteiening (B23 van 2020) gepubliseer. Die publiek kan tot 10 Februarie 2021 kommentaar lewer op die wysigings. Die ad hoc-komitee wat ’n wysiging vir artikel 25 van die Grondwet om onteiening sonder vergoeding eksplisiet daarin te maak, het in November sy openbare verhore voltooi nadat dit weens Covid-19-inperkings uitgestel moes word. Die komitee moet sy werk teen einde Desember voltooi. Die parlement moet ook teen 30 April 2021 wysigings aan die Wet op die Opgradering van Grondbesit (Wet 112 van 1991) finaliseer kragtens ’n hofbevel van die Grondwethof nadat die hof…

ME. ADRI BARNARD (56) Dié gedugte vroueboer van Mokopane is in Maart ná ’n lang siekte dood. Sy het gereeld stof in die oë van haar mede-Brahmantelers in die skouring geskop met haar Bar3-Brahmane nie. Sy het ook geskiedenis gemaak deur waarskynlik een van die eerste Suid-Afrikaners te wees van wie daar te midde van Covid-19-inperkingsmaatreëls deur ’n aanlyn troosdiens afskeid geneem moes word. Haar begrafnisdiens was aanvanklik vir Saterdag 28 Maart geskeduleer, maar nadat pres. Cyril Ramaphosa die totale inperking aangekondig het, is dit na Donderdag 26 Maart verskuif, die laaste dag waarop mense nog kon reis. Terwyl naaste familie die troosdiens bygewoon het, kon geliefdes reg oor die wêreld via YouTube inskakel. MNR. BERTUS DE JONGH (70) Mnr. Bertus de Jongh, voormalige besturende direkteur van die Melkprodusente-organisasie (MPO),…

Die afgelope jaar sal in die geskiedenisboeke aangeteken word as ’n jaar waarin die wêreldekonomie en markte verander het. Baie van die veranderinge gaan permanent wees en gaan beslis ’n invloed hê op die manier waarop ons sake doen. Dit geld ook die landbou as ’n besigheid en vir landboumarkte. Dit sal belangrik wees in die beplanning van jou boerderybesighede vir die nuwe jaar om ’n oomblik te besin oor die gebeure van die jaar en watter invloed dit in die nuwe jaar gaan hê. Ek gaan die kollig laat val op die belangrikste neigings van die jaar, hoofsaaklik op die ekonomie en landboumark, wat vorentoe ’n rol gaan bly speel. Die manier waarop regerings Covid-19 hanteer, het grootliks bygedra om die ekonomiese impak baie erg te maak. Dit gaan…

’n Pynappel met ’n ligroos kleur, Pinkglow™, is aan Amerikaners bekend gestel. Dit kan tans net aanlyn bestel word en word dan direk aan verbruikers versend. Luidens ’n verklaring van Fresh Del Monte is die vrug soeter en sappiger as tradisionele geel pynappels. Die smaak herinner ook ietwat aan lekkergoed. Die maatskappy reken dit is ’n perfekte gesonde nagereg of net die regte byvoeging wat ’n drankie soos ’n piña colada in ’n pink-a colada kan omskep. Die pynappel word in Costa Rica verbou nadat die ontwikkeling daarvan in 2005 begin is. Mnr. Pablo Rivero, vise-president vir Noord-Amerikaanse bemarking by Fresh Del Monte, sê die maatskappy is nie net trots op die vrug oor sy kleur en smaak nie, maar ook omdat dit volgens volhoubare metodes geproduseer word. Die vrugte…

Die Witte-wijnappelboom wat in Tru-Cape se erfenisboord op die Oak Valley-landgoed by Grabouw geplant is, het vanjaar drie piepklein appels gelewer. Witte-wijnappelbome was die eerste appelkultivar wat in 1662 in die Kaap aangeplant is. Op 17 April verlede jaar is ’n boom wie se plantmateriaal uit Nederland bekom is, in die Kompanjiestuin in Kaapstad geplant ter herdenking van dieselfde datum in 1662 waarop die eerste drie Witte-wijnappels in die Kaap gepluk is. Twee bome is ook op Babylonstoren by Franschhoek en op Oak Valley geplant. “Dit is ’n opwindende oomblik in die geskiedenis van appels in Suid-Afrika,” sê mnr. Buks Nel, bestuurder van nuwe kultivars by Tru-Cape. Hy het saam met mnr. Henk Griessel, gehaltebestuurder by Tru-Cape, die soektog na en die terugkeer van die Witte-wijnappel na die Kaap onderneem.…

INSPIRASIE SY WERK ‘SAFFIES’, MAAR BOER KLIPHARD Die Kalahari is nie mak of maklik nie. Dit kan ’n genadelose wêreld wees om in te boer. Die afgelope paar jaar se droogte in dié streek het selfs die hardste manne trane in die oë gegee. Tog het me. Lorraine de Bruin van Van Zylsrus dit en selfs erger deurgemaak sodat daar vir haar kinders ’n plaas en ’n toekoms kan wees. Nadat haar man, Flippie, op ’n Oktoberaand in 2013 net buite dié Kalaharidorpie verongeluk het, het Lorraine ten spyte van die skok en hartseer besluit om op haar eie met die boerdery voort te gaan. “Ek het nie geweet hoe ek dit gaan doen nie, maar ek het geweet ek moet die boerdery aan die gang hou. Vir die kinders…

Presisieboerdery het reeds bewys dat dit een van die kragtigste faktore is wat boere kan gebruik om hul boerderye doeltreffender te maak. Boonop het dalende tegnologiepryse dit moontlik gemaak om hierdie soort tegnologie stuksgewys by ’n boerdery in te skakel totdat die geheelbeeld ontvou. Presisieboerdery kan ’n boer binne ’n betreklik kort tydperk help om te bepaal presies hoeveel insette, teen die korrekte koers en op die korrekte tydstip, die beste resultate gaan lewer. Boonop bou hierdie inligting mettertyd op en kan dit boere selfs help om in droë produksiejare beter te beplan. Mnr. Danie Bester is ’n bekende in bewaringslandbou- en presisieboerderykringe vir sy noukeurige proewe wat elke faset van ’n saaiboerdery ontleed voor hy dit op groter skaal in die boerdery instel. Hy is reeds sedert 2012 daarmee…

Ná drie jaar se ultrahoëdrukstrookbeweiding (UHDSB) op sy plaas buite Reitz in die Noordoos-Vrystaat sien mnr. Danie Slabbert merkwaardige verbeterings in sy veld. Daar is baie meer verskeidenheid, goeie grasse en ’n drastiese vermindering in slangbos. In die 1800’s was hierdie deel van Suid-Afrika in die somer propvol troppe wild wat agter die heerlike grasvelde en panne met water aangetrek het. Slabbert probeer dié ou natuurverskynsel met sy beweidingstelsel naboots. “Om weer daardie trop-effek te kry, het ek na UHDSB oorgeskakel. In die tyd van die migrasies is die diere in troppe gehou deur leeus, luiperds en jagluiperds. My ‘roofdiere’ is die elektriese drade wat sorg dat my beeste in ’n trop bly.” Hy gebruik Drakensbergers, wat volgens hom ’n baie sterk tropinstink het. “Die beeste vaar uitstekend met ultrahoëdrukstrookbeweiding.…

’n Eenvoudige proef met dekgewasse in ’n jong Forelle-boord met die doel om onkruid te onderdruk, het al in die eerste seisoen belowende resultate opgelewer. Onkruidbestryding in appel- en peerboorde op die plaas Ouplaas naby Grey-ton kos tot R450 per toediening en moet in sommige boorde tot ses keer per jaar toegedien word. Mnr. Guy Emslie, vrugteproduksiebestuurder op Ouplaas, sê dié R2 600 per ha per jaar is te veel. Om hierdie koste te verminder, het hy en mnr. Daan Brink, ’n grondkundige by Two-a-Day, besluit om ’n eenvoudige en goedkoop dekgewasproef in die somer en winter in ’n jong Forelle-boord te begin. “Ons het vier verskillende mengsels in ’n paar rye gesaai. In hierdie stadium lyk die tef baie belowend. Dit het goed gegroei, baie materiaal geproduseer en die…

Die plantproses is moontlik die belangrikste aspek van enige saaiboerdery. Saad kos geld, en omdat elke pit betaal moet word, is dit belangrik dat elke plant presteer om volhoubaar te kan bly. “Alles gaan oor daardie een mieliepit wat geplant word. Daardie enkele pit moet uiteindelik minstens 700 keer vermenigvuldig, anders verloor jy inkomste,” sê mnr. Lourens van Rensburg van die presisietegnologiemaatskappy Cerealis. Een van die belangrikste faktore is om seker te maak dat die planter so doeltreffend moontlik plant vir egalige ontkieming, akkurate saadplasing en spasiëring. Die belangrikheid van akkurate saadplasing en die eenvormige ontkieming en opkoms van mielies kan ook nie onderskat word nie. Die plantervoorbereiding speel dus ’n groot rol in die uiteindelike oes. “Dit maak net sin om te verseker dat die meeste potensiaal van die…

Hommeltuie is vanjaar vir die eerste keer by die Cura Kardias-boerdery in Tzaneen ingespan om blaarvoedings toe te dien. Mnr. Lourens Jooste, wat daar saam met sy skoonpa en swaer, mnre. Gidion en Llwelyn Coertzen, avokado’s verbou, sê dit was ’n groot sukses. Die nuwe blare wat uitgeloop het, was gesond en die bome het net so goed gelyk as wanneer hulle met die trekker bespuit is. Jooste is huiwerig om vanjaar se uitsonderlike oes aan die suksesvolle blaarvoeding toe te skryf, maar meen dit kon ’n bydrae gelewer het. Soos met die trekker is daar steeds 3 liter blaarvoeding per ha toegedien, maar teen ’n honderd keer sterker konsentrasie. Om seker te maak hulle kry optimale dekking, het Jooste die eerste dag saam met mnr. Riaan Botha van Drone…

Die skade wat onkruid aanrig, is nie so opsigtelik soos die skade deur plantsiektes of skadelike insekte nie. Tog kan onkruid oeste met sowat ’n derde verlaag. Dr. PJ Pieterse van die departement landboukunde aan die Universiteit Stellenbosch het op Overberg Agri se voorplant-inligtingsdag op Rietpoel gesê met siektes kan ’n mens sien die plant lyk sleg. As daar insekte is, is daar gate in die blare of die blare raak geel omdat insekte die sap uitsuig. “Met onkruid kan jy nie iets by die plante sien nie omdat die aksie onder die grond plaasvind. Dit is subtiel. Dit is waarom onkruid ’n stille sluipmoordenaar is.” Van die drie voorste landbouplae het onkruid die grootste oesverliese tot gevolg. Oesverliese reg oor die wêreld weens onkruid is gemiddeld 34%. Weens insekte…

Winsgewendheid moet almal se besigheid wees – veral vir die besighede wat geld uit boere maak. In die 1950’s en 1960’s was wol am-per so waardevol soos goud. In 1970 het Suid-Afrikaanse wolproduksie ’n hoogtepunt van 140 miljoen kg bereik. In die vroeë 1990’s het die reserweprysskema (poelskema) in duie gestort. Dit het tot ’n wêreldwye ineenstorting van die produksie van onverwerkte wol gelei. Wolproduksie in Suid-Afrika beloop tans net 45 miljoen kg, gelewer deur 15 miljoen skape. Omvattende besinning oor en herstrukturering van die wolwaardeketting is nodig. Wol is deesdae ’n tuisbedryf, maar Suid-Afrika het ’n sjampanjebedryf wat met biergeld gefinansier word. Net een mens betaal hiervoor, en dit is die boer. In Australië betaal boere vanaf net 1,5% kommissie (makelaarstarief) op die verkoop van wol. Australië lewer 325…

Of dit nou grootvee, kleinvee of pluimvee is, skoue en veilings is hoogtepunte op veeboere se kalender. Die Orpingtonklub van Suid-Afrika het nie toegelaat dat die Covid-19-pandemie sy lede dié lekker ontneem nie. Telers het tegnologie ingespan om steeds te skou en selfs veilings te hou te midde van die inperking. Dr. Franci Schabort sê die jaarlikse skou van die Suider-Afrikaanse Skoupluimveeorganisasie op Bultfontein se munisipale skouterrein is ’n hoogtepunt op elke hoenderliefhebber se kalender. “Ná maande se voorbereiding en pamperlang van die skouhoenders gons dit altyd vooraf in die saal soos mense onderling die pragtige hoenders vergelyk en voorspel watter een gaan wen. Dan is daar ook altyd manne wat kyk wie se spiere (of beursies) bult die grootste op die veiling agterna. Later hou almal saam asem op…

Die balans van mikro-organismes in die grootpens van ’n herkouer is deurslaggewend vir die dier se gesondheid. Die grootpens of rumen is eintlik ’n fermentasievat. Dit bevat miljoene mikroorganismes, soos bakterieë, protosoë en swamme, wat die voer wat die dier inneem, verteer sodat rumenmikrobes self kan oorleef, groei en vermeerder. Mnr. Jan Hoon, dierevoedingskundige van die Landbou-ontwikkelingsinstituut Grootfontein by Middelburg in die Oos-Kaap, het op Landbouweekblad en GWK se droogtehersteldag op Brandvlei gesê die samestelling van rumenmikrobes word bepaal deur dit wat diere vreet. “Dit is daarom belangrik dat herkouers geleidelik aangepas word wanneer hul voer verander word, soos wanneer hulle van veldweiding, wat hoofsaaklik uit ruvoer bestaan, oorgaan na een wat ’n hoë kragvoerkomponent het.” Daar bestaan ’n volmaakte simbiose tussen rumenmikrobes en herkouers. “Die herkouer verskaf ’n veilige,…

Danksy ’n versigtige veldbelading, tydige vermindering van beeste en die benutting van aangepaste, geharde vee het me. Caroline Bührmann steeds weiding in die klipharde Naukluftkompleks vir haar beeste en skape, ondanks ’n langdurige droogte. Om weiding regtig goed te kan bestuur, moet ’n boer die veld en omgewing deeglik ken. Dit tel in Bührmann se guns dat sy in die omgewing grootgeword het waar sy nou naby Nauchas langs Namibië se bekende Naukluft-natuurreservaat boer. Goeie veldbestuur, lae veldbelading, wisselweiding, spaarkampe en genoeg grond om kampe lank te laat rus, maak dit vir haar moontlik om droogtes te oorleef. Om die veld verder te beskerm, hou sy haar sebras almal op een deel van die plaas aan omdat dié diere baie swaar op weiding is. In die bykans kwarteeu dat sy…

Jy betrap nie die Jordaans van Spekboomberg in die Karoo sonder ’n oplossing vir ’n droogteprobleem nie. Die bewys is hul outomatiese sonaangedrewe stelsel waarmee water tydens die knellende droogte vir hul skaapkudde teen ’n berg opgepomp is. Met die droogte moes mnr. Andrew Jordaan jr., Voermol se Skaapboer van die Jaar vir 2018, kies: Óf hy bly voer koop, óf hy lê water aan om onbenutte weiding aan te wend. Op een van hul plase, Daggaboer, was onbenutte weiding op ’n bergagtige deel danksy ’n misgordel. Fonteine wat in normale toestande water voorsien het, het egter opgedroog. Jordaan, ’n opgeleide siviele ingenieur, se berekeninge het gewys dit gaan min of meer dieselfde kos om sy diere te voer – en selfs duurder op lang termyn – as om ’n…

Biltong-ensampioenpatee Sit dié lekker patee voor met bros, geroosterde Italiaanse brood, sagte kaas, ryp kersies en konserf van jou keuse. ■ 1 groot ui, baie fyn gekap ■ 45 ml botter ■ 250 g bruinsampioene, fyngesnipper ■ 375 ml fyn biltong of biltongpoeier ■ 1 houer (230 g) ongegeurde geroomde maaskaas (of roomkaas, indien jy ’n ryker patee verkies) ■ 5 ml fyngekapte tiemie ■ Skeut vars suurlemoensap ■ 125 ml goeie mayonnaise ■ 15 ml fyngekapte pietersielie ■ Sout en varsgemaalde swartpeper na smaak Braai die ui stadig oor lae hitte in die botter tot sag, maar nie bruin nie. Voeg die fyngesnipperde sampioene by en braai stadig tot gaar. Laat afkoel. Skep die afgekoelde ui-en-sampioenmengsel (saam met alle pansouse) in ’n voedselverwerker en voeg die biltongpoeier, geroomde maaskaas…

Wanneer Johannes in sy bekendmaking van die Evangelie oor die vleeswording van die Woord skryf, skep hy ’n klompie vrae wat om antwoorde roep. Vrae soos: Van watter woord praat hy? Waarom skryf die Bybel Woord met ’n hoofletter? Hy sê ook dat die Woord van die begin af daar was. Dan wil ’n mens vra: Van watter begin? Waar soek ons die begin van die begin? Is dit soos die punt van die reënboog wat verdwyn namate jy nader kom? Soms voel dit so, maar hierdie gevoel stel ook nie tevrede nie, want Johannes sê hierdie Woord was van die begin af God. In Hom was lewe en die lewe was die lig van die mense (Joh. 1:4). Nou moet ons egter ook verstaan dat God se begin en…

Vanaf November 2019 tot Oktober 2020 is 440 (17,4% minder teenoor die vorige 12 maande) transaksies in 12 distrikte in Noordwes geregistreer. Altesame 143 354 ha is teen R2,065 miljard verhandel. ’n Verbetering van grondpryse is opmerklik in 33% van die distrikte. Die moeilike landboutoestande plaas steeds druk op grondpryse in 8 distrikte in die provinsie. Slegs 38 transaksies is in Mei en Julie geregistreer. Altesame 294 transaksies (28,5% minder as die vorige jaar) is in 6 distrikte in Mpumalanga beklink. Altesame 70 059 ha is verhandel teen R1,803 miljard. In die Noord-Kaap is 169 transaksies in 20 distrikte gesluit, 27,2% minder as die ooreenstemmende tydperk die vorige jaar. Altesame 333 093 ha is teen R1,667 miljard verhandel. In 30% van die distrikte word dalende prysneigings waargeneem, hoofsaaklik in die…

539 Daar is in November 593 nuwe trekkers verkoop, wat 39% meer is as die 427 trekkers wat in November 2019 verkoop is. Vir die jaar tot dusver is 385 meer trekkers verkoop as die ooreenstemmende tyd in 2019, of 8% meer. In November is vier stropers verkoop, een meer as die drie wat verlede jaar November verkoop is. Sedert Januarie tot einde November vanjaar is 182 stropers verkoop, teenoor 145 in die eerste 11 maande van verlede jaar – dit is 26% meer. – Suid-Afrikaanse Landboumasjinerieassosiasie 13,5% Die BBP het in die derde kwartaal met 13,5% gegroei teenoor die tweede kwartaal, met ’n geannualiseerde en seisoensaangepaste groei van 66,1% op ’n kwartaalgrondslag. Dit is teenoor die tweede kwartaal se groei van -16,6% en kwartaallikse geannualiseerde en seisoensaangepaste groei van…

‘Ons gaan vandag hier teen die see kom sit.’ MNR. LUKIE STEENKAMP, boer van Carnarvon, oor die groot watermassa wat goeie reën op sy plaas agtergelaat het. Bl. 16 ‘In die lig van die verwagting van voortgesette goeie landboutoestande en die jongste grondprysinligting, kan die gevolgtrekking gemaak word dat landbougrondpryse stabiliseer en in dele van Suid-Afrika selfs effens herstel.’ MNR. JOHANN BORNMAN, ekonoom en eiendomskenner, oor grondprysneigings. Bl. 31 ‘Dit beteken waarskynlik dat plaaskinders in kontak is met omgewingsfaktore, moontlik omgewingsmikrobiota wat in interaksie is met die dermmikrobioom, wat tot die beskermende effek lei.’ DR. MARTIN DEPNER van die Helmholtz Zentrum in München, oor hoekom plaaskinders minder vatbaar is vir asma. Bl. 33 ‘As jy nie jou afval kan bestuur nie, is daar geen manier dat jy ’n distilleerdery goed…

COLIGNY-2: GEREGTIGHEID SEËVIER, MAAR... Mnre. Pieter Doorewaard en Phillip Schutte, die twee boere van Coligny wat van moord op ’n minderjarige aangekla is, het in April 2017 bloot probeer om hul sonneblomoes teen diefstal te beskerm. Die diefstal van ’n sak sonneblomme is mos niks, sal ’n mens van die kantlyn af sê. Miskien ja, maar op dié plaas is sonneblomme daagliks gesteel, en ek raai die polisie het nie eens meer op die boere se klagtes gereageer nie. Een so ’n vermeende dief, ’n jong seun, het op die betrokke dag ongelukkig in die twee boere se teenwoordigheid op pad na die polisiekantoor van hul bakkie gespring en gesterf. Die twee boere is van moord aangekla en is kort daarna in die landdroshof op Coligny op borgtog vrygelaat. Toe…

SPAN OSSE KLOP DIE TREKKER Ongeveer 800 mense uit Transvaal, die Vrystaat en Natal het op 16 November saamgetrek op die plaas Bronkhorstfontein, naby Volksrust, om een van die mees geslaagde grondbewaringsdemonstrasies nóg in Transvaal by te woon. Die demonstrasie het met ’n kontoerwalkompetisie gepaardgegaan, waarvoor tien mededingers ingeskryf het — nege met trekkers en een met ’n span osse. Onder die trekkerbestuurders was daar een dame, mev. T. Martins, eggenote van die voorsitter van die grondbewaringskomitee op Volksrust. Sy het haar besonder goed van haar taak gekwyt deur die vierde prys te verower. Die eerste prys is deur die eienaar van die plaas, mnr. Bennie Pieterse, met sy span osse verower — ’n goeie bewys dat die os, anders as wat baie mense glo, met net soveel welslae vir…

BESNOEIINGS aan sy begroting, ’n moratorium op die vul van 78 vakante poste en ekstra werk bemoeilik die grondeisekommissie se taak om meer as 6 000 uitstaande grondeise te finaliseer. Die kommissie het vroeg in 2020 ’n projek begin om sy administratiewe en sakeprosesse te hersien sodat uitstaande eise vinniger afgehandel kan word. Van die uitstaande eise is 44% in die proses van navorsing en afkondiging in die Staatskoerant, 15% in die onderhandelingsfase, 14% in die waardasiefase en 3% by die hof. Die status van die oorblywende 24% uitstaande eise moet nog geoudit word. Me. Nomfundo Ntloko-Gobodo, hoofgrondeisekommissaris, het aan die parlement uitgewys dat dié projek, genaamd Kuyasa, begrotingsbesnoeiings en ’n tekort aan menslike hulpbronne as groot hindernisse het. Perke op die nasionale fiskus het daartoe gelei dat die begroting…

TLU SA waarsku boere landwyd om paraat te wees en voorsorg te tref teen betreders wat onrus op plase wil saai, sê mnr. Drickus Botha, streeksbestuurder van TLU SA se noordstreek. Botha sê die organisasie het verneem dat van die EFF se sogenoemde arbeidslessenaars en mense wat hulself as arbeidsinspekteurs voordoen, toegang tot plase en plaaswerkers kry. Volgens hom maak die EFF allerhande dreigemente, gevolg deur protesoptogte waarin memorandums van eise aan plaaseienaars oorhandig word. “Die eise is meestal onredelik, ongegrond en met geen wetgewing wat dit ondersteun nie. Die boere word dan gedreig om aan die eise te voldoen of ’n tweede besoek van die party te wagte te wees.” TLU SA is bewus van sulke voorvalle in Groblersdal, Tolwe en Naboomspruit, waar aanranding plaasgevind en werkers uiteindelik ontslaan…

TWEE sleutel-beleidsdokumente – een vir die skenk van grond vir grondhervorming en die nasionale beleid vir die kies van begunstigdes en toekenning van grond – is vroeg in Desember vir toepassing deur die kabinet goedgekeur. Die beleid vir die skenking van grond bied die riglyne vir die proses en transaksies wat dit moontlik maak vir boere, private instellings of maatskappye wat grond vir grondhervorming wil skenk. Dit is opgestel op aanbeveling van die presidensiële raadgewende paneel op grondhervorming. Die kies en toestaan van grond aan begunstigdes is ook nou in nasionale beleid vervat. Dit prioritiseer vroue as begunstigdes en bevat kriteria vir diverse grondbehoeftes, soos landbouproduksie, behuising, gemeenskaplike grond, en nywerheidsontwikkeling. Lees meer by bit.ly/377P T Di.…

VIR die graan- en oliesadebedryf het die jaar op ’n baie onseker noot begin. In baie dele van die somerreëngebied het die reën weggebly en boere kon nie binne die optimale planttyd plant nie. Teen einde Januarie het sake meer gunstig begin lyk en dit het oor groot dele van die land begin reën. Soos die seisoen gevorder het, het toestande verbeter, tot die land eindelik kon spog met ’n mielie-oes van 15,4 miljoen ton – die tweede grootste ooit. Die opbrengs van 5,9 t/ha was ook die tweede hoogste ooit. Die grootste oes ooit was in 2017 toe 16,74 miljoen ton gestroop is teen ’n opbrengs van 6,40 t/ha. Die sojaboonbedryf het ook ’n besonder goeie jaar beleef met ’n oes van 1,25 miljoen ton teen ’n opbrengs van…

BEK-EN-KLOUSEER Met die uitbreking van bek-en-klouseer in Januarie 2019 is Suid-Afrika se status as vry van bek-en-klouseer (soos erken deur die internasionale organisasie vir dieregesondheid, die OIE) opgehef. Suid-Afrika het in daardie stadium vleisprodukte en vee na 42 lande uitgevoer, maar dié uitvoer het oornag tot stilstand gekom. Kundiges bereken dat dié gebeure daartoe gelei het dat produsente ’n verlies van R14 000 per speenkalf gely het. Die enigste manier waarop uitvoer hervat kon word, was om bilaterale handelsooreenkomste te onderhandel. Uitvoer kon daarna met Suid-Afrika se grootste handelsvennote hervat word. Met die uitbreking van bek-en-klouseer is veilings ook summier beëindig ná daar op 4 Desember 2019 in die Staatskoerant afgekondig is dat daar ’n moratorium op veilings in al nege die provinsies geplaas is. Die uitbrekings in Limpopo was…

Die landbousektor in Suid-Afrika was die afgelope paar jaar, benewens die ergste droogte in menseheugenis, aan ’n swak en daagliks verswakkende makro-ekonomiese omgewing blootgestel. Die landbou het hom ook midde-in ’n onvriendelike politieke klimaat bevind, waarvan grondonteiening sonder vergoeding een is. Toe tref die Covid-19-pandemie en gepaardgaande inperking Suid-Afrika boonop vanjaar, met ernstige gevolge vir die meeste ekonomiese sektore en landsburgers. Die landbousektor kon as noodsaaklike sektor gelukkig, met enkele uitsonderings, voortgaan met die produksie van noodsaaklike voedselvoorsiening. Teen die agtergrond van hierdie omstandighede het groot dele van die landbouproduserende gebiede in die 2019-’20-produksiejaar goeie reën gekry, met verdere goeie vooruitsigte vir 2020-’21. Die landbousakekamer Agbiz en die nywerheidsontwikkelingskorporasie (IDC) se landbouvertroue-indeks weerspieël die oplewing in die sektor wat besig is om momentum te kry. Die indeks het herstel van…

Mnr. Ben van der Westhuyzen kry wêreldrekordpryse vir sy jongbokhaar. Sy geheim? ’n Nougesette aanslag tot sy boerdery by Adelaide – van die sortering van sy bokhaar tot kuddebestuur. Twee van sy bale jongbokhaar is in 2019 teen ’n wêreldrekordprys van R589/kg verkoop en het gemiddeld 24,8 µ getoets teen ’n skoonopbrengs van 89,1% met ’n uitstekende styl, lengte en gehalte. Hy het ná sy studie begin grond huur by Adelaide. Omdat wolskape te duur was, moes hy tussen hoenders of Angorabokke kies. Hy het op Angoras besluit. “Danksy doelwitte wat ek vir myself gestel het, onder meer die verbetering in gehalte en die lam- en speenpersentasie, kon ek vorder. Dit bepaal natuurlik die seleksiedruk. Tans is die speensyfer van 110% en hoër baie aanvaarbaar.” Sy boustene is ordentlike ramme.…

In ’n land soos Suid-Afrika, waar droogtes ’n groot impak op boerderye het, kan herlewingslandboumetodes ’n mens se boerdery en grond meer bestand maak teen daardie taai tye, sê mnr. Dale Strickler. Hy is ’n bewaringsboer van Kansas in Amerika, waar die gemiddelde reënval sowat 300 mm ’n jaar is. Die meeste daarvan val in die somer. “Wat ek en baie Suid-Afrikaanse boere dus gemeen het en wat ons boerderye die meeste beïnvloed, is die beperkte hoeveelheid reën wat in ’n kort tydjie van die jaar val. Wat ek en julle moet doen, is om ons grond meer droogtebestand te kry.” Dit kom daarop neer dat grond se waterhouvermoë moet verbeter en elke druppel reën wat daarop val, opgeneem moet word, sê Strickler. Hoe meer organiese inhoud daar in die…

Sy brandende begeerte is om wildspesies te red wat deur uitwissing in die gesig gestaar word deur onder meer proefbuiswerk om diere in die laboratorium te teel. Dr. Morné de la Rey, een van die wêreld se voorste spesialisveeartse op die gebied van geassisteerde reproduksietegnieke, is die “vader” van Futhi, die eerste gekloonde dier in Afrika, en is saam met dr. Robert Treadwell die vennote en direkteure van Embryo Plus, ’n sentrum vir embriowerk, kunsmatige inseminasie (KI) en kwarantyn op Brits, wat in 1980 deur sy ouers, wyle dr. Ronnie en me. Helena de la Rey, begin is. De la Rey het vroeg in sy loopbaan in embrio-oorplasing begin spesialiseer, ’n vakgebied wat toe nog taamlik onbekend was. Hy het verder in Amerika gestudeer om in mikrochirurgie (verdeling en geslagsbepaling…

Dit is moontlik om aansienlik minder sintetiese stikstof toe te dien sonder om die opbrengs of proteïeninhoud van koring in te boet. Begin met die regte voorbereiding en praktyke, en skerp jou waarnemingsvermoë en kennis van jou plaas en grond op, sê mnre. Cobus en JP Bester van UD Boerdery by Moorreesburg. Die laer koste en risiko is die grootste voordele van ’n drastiese verlaging in chemiese stikstoftoediening, maar hulle het ook gevind dat probleme met insekte en swamsiektes noemenswaardig verminder het. Die broers het nie oornag daarby uitgekom om in 2019 ’n oes van 2,99 t/ha met net 9 kg stikstof/ha te behaal nie. Dit was ’n lang proses wat in 2000 met wisselbou met koring en medics begin het. Hulle het toe ook begin om kalk veranderlik toe…

In 2016 het mnr. Acton van Aardt van die Fairworld-boerdery die familieplaas by Kookhuis, met gravitasiebesproeiing en van die beste weidings denkbaar, verkoop nadat dit 219 jaar in die familie se besit was. Hy het verhuis na Mulberry Grove, ’n meer ekstensiewe plaas tussen Cradock en Middelburg. Die fynwolskaap het sy man gestaan en met die grootste gemak aangepas van meestal intensiewe besproeiingstoestande na meer ekstensiewe Karootoestande, te midde van een van die ergste droogtes in menseheugenis. “Dit bewys dat genetiese fynwolskape op enige plek in Suid-Afrika kan aard en aanpas. Dit was nie nodig om enige veranderings aan te bring ten opsigte van bouvorm of woltipe nie.” As beginnerboer het hy grootte nagejaag weens die onverdiende kleinskapiestigma wat aan fynwolskape gekoppel is. Hy het besef hy moet eerder volgens…

Mnr. Buks Nel, Landbouskrywers SA se Landboukundige van die Jaar vir 2019, het meer as twinting jaar gelede ná 25 jaar afgetree by die vrugtemaatskappy Two-a-Day, waar hy ’n pionier op die gebied van geïntegreerde plaagbekamping was. Dit was ook die begin van sy tweede loopbaan as kenner van nuwe kultivars by Tru-Cape. Die afgelope twee dekades het hy honderde – dalk duisende – kilometers in appel- en peerboorde gestap op soek na nuwe, beter kultivars wat aan boere, bemarkers en verbruikers se vereistes voldoen. Dít is hoekom hy bekend staan as die diamantdelwer van die appelbedryf. Die jaar 2011 span die kroon op sy tweede loopbaan – hy noem dit sy wonderwerkjaar. Toe het hy die bloedrooi Bigbucks-appel (onder die Flash Gala-handelsmerk) ontdek, die verbeterde Fuji Royal gekry én…

Die bekende Nederburg Wyne in die Paarl gebruik deesdae 1,7 liter water minder vir elkeen van die 11 miljoen liter wyn wat hy maak. Dit is inisiatiewe soos dié wat hom een van die wêreldnatuurlewefonds se omgewingsbewaringskampioene gemaak het. Waar Nederburg in 2017 nog 5,54 liter water nodig gehad het vir elke liter wyn wat hy maak, het hy verlede jaar net 3,85 liter water per liter wyn gebruik, vertel mnr. Niël Groenewald, besturende direkteur van Nederburg Wyne. Groenewald sê die vraag is nie of die klimaat verander of nie, maar eerder hoe jy jou daarby aanpas en jou gereedmaak vir die toekoms. “Namate dit minder reën en die beskikbare grondwater afneem, moet jy dit bestuur. Gewoonlik lei dit tot ’n kleiner oes. In ’n uitsonderlik warm jaar of as…

Dit was ’n jaar van onsekerheid, aanpasbaarheid en skokke wat ook in die landboubedryf getrotseer moet word. Aanvanklik het almal meer vrae as antwoorde gehad. ’n Bekende aanhaling lui egter: As jy nie jouself uitdaag nie, kan jy nie groei nie. Almal moes reuse-aanpassings maak en ons het in die proses wragtig baie geleer van onsself, Suid-Afrika se regering – basies alles. Niks was meer voorspelbaar nie. Die opvallendste ding van alle Suid-Afrikaners is hul vindingrykheid en aanpasbaarheid. Ons hou van planne maak. Elke drukpot het immers sy ventilasie. Die geheim is om die klein gaatjie raak te sien, ’n plan te beraam en die geleentheid te benut. Ja, mense moes tuisbly in vlak 4 en vlak 3 van die grendelstaat, maar intussen het entrepreneurs nuwe besighede begin. Die-gene wat…

SKAAPDIEWE OP HOFMEYR IN HUL SPORE GESTUIT Misdaad in die Oos-Kaapse dorp Hofmeyr is feitlik oornag nek omgedraai ná die stigting van ’n bedryfskamer wat die distrik bedien en uit ’n huis op die dorp bedryf word. Nadat skape van bykans R1 miljoen in sowat ’n jaar hier gesteel is, het die gemeenskap sy eie bedryfskamer met twee heeltydse personeellede en ’n komitee gestig om misdaad te bekamp. Volgens mnr. Ettienne Roux, ’n skaapboer en uitvoerende komiteelid, het dit reeds vrugte afgewerp. “Vreemde spore en geknipte drade is al in veekampe opgemerk nadat boere vinnig op ’n sein van halsbande gereageer het. Die skelms moes sonder ’n enkele skaap die aftog blaas.” Die woord “samewerking” duik in elke gesprek op oor hoe die eenheid bedryf word. “Die boere en gemeenskap…

’n Boer van Rouxville, mnr. Pietman Heyns, het ’n elektroniese sakboekie gebou sodat hy sy boerdery-inligting vinnig en maklik op sy sel kan bêre of opsoek. Dit is nou as toepassing (app) vir ander boere beskikbaar. Nadat hy besef het hoe baie inligting op plase verlore raak, het Heyns besluit daar moet ’n beter manier gevind word om dit behoue te laat bly. “Ouer boere het álles wat op hul plase gebeur het, onthou. Maar ek weet nie, ek kan nie só goed onthou nie en die sakboekies waarin baie inligting opgeskryf word, raak ook weg.” Hy en sy vrou, Bettie, het drie jaar gelede op Mooiplaas, tussen Rouxville en Aliwal-Noord, begin boer ná Heyns ’n paar jaar lank as megatroniese ingenieur gewerk het. “Ek het eers die toepassing net…

Die nasionale verbod op lewendehawe-veilings het talle boere raadop gehad. Mnr. Dries Pienaar van die White Wools-stoetery in die distrik Molteno het die blink plan gekry om byna oornag ’n WhatsApp-veiling te reël – en die resultate het al sy verwagtinge oortref. Pienaar het binne vyf dae ’n WhatsAppplaasveiling georganiseer nadat die nasionale Dohne-Merino-veiling afgestel moes word weens die verbod vanweë bek-en-klouseer. “Tegnologie is mos daar om die lewe makliker te maak, nie moeiliker nie. Die gemiddelde prys wat ek met die WhatsApp-veiling behaal het, was R73 000 per ram. Daarteenoor het ek die afgelope paar jaar slegs ’n gemiddelde prys van R50 000 per ram op die nasionale veiling behaal.” Die duurste ram is vir R150 000 opgeveil. Hy het besluit hy moet ’n ander uitweg vind toe die…

Twee koppe is beter as een, en die kombinasie van ’n tonnelboer en inligtingstegnologiebrein het in die grendeltyd gelei dat poste behou is én het tuisaflewering ’n nuwe dimensie gegee. Mnre. Peter Roodt en Leon Roux besit onderskeidelik ’n inligtings-en-kommunikasiemaatskappy, Data Veu, en ’n tonnelboerdery, Aqua Growers, in Pretoria, en bedryf nou sake via die webwerf Farmclick . Hulle het ’n boerdery, aanlyn winkel en pakhuis onder een logistieke sambreel gegooi. Buiten Roux se tonnelboerderyprodukte verkoop hulle vars produkte van boere in die omgewing, asook huishoudelike produkte soos skoonmaakmiddels en babaprodukte. Roodt het al in November 2019 besluit om ’n aanlyn winkel te skep om produkte goedkoper te verkoop. “Kleinhandelwinkels se aanlyn pryse is nie noodwendig goedkoper as hul produkte op die rak nie, maar vir ons produkte hoef ’n…

Deon Meyer lag eers oor die vraag voordat hy instemmend knik. “Ja, ek dink dis makliker om misdaadfiksie in Suid-Afrika te skryf. Ons het soveel stof waaruit ons kan kies, terwyl skrywers in byvoorbeeld Skandinawië baie diep moet delf om storie-idees te kry. Dis interessant, maar in Skandinawiese misdaadfiksie is die moorde die bloedigste van alle moorde, en dít in die lande met die minste moorde ter wêreld.” Meyer se jongste roman, Donkerdr if, is onlangs op die landgoed Bosjes in die Breedekloof bekend gestel. Dit is ’n klassieke Deon Meyer-werk: naelbyt-aksie, spanning wat jou maag op ’n knop laat trek afgewissel met ligte oomblikke wat jou hardop laat lag, ’n meesleurende tempo en wemelend van tergende raaisels. Die idee vir Donkerdrif het ontstaan toe hy en sy vrou, Marianne…

Die onderstaande oordragte van plaaseiendomme is deur aktekantore geregistreer (plaasnommer tussen hakies). GAUTENG PRETORIA BOVENEIND GROENFONTEIN (126), 22 ha, aan RTR Inv. (Edms.) Bpk., van Sosungulo Game Lodge Two BK, R800 000. HONINGNESTKRANS (269), 38 ha, aan G.K. Mashile, van Moraba Farming Enterprises BK, R480 000. KRANSPOORT (448), 179 ha, aan Deale-boerdery (Edms.) Bpk., van I.V. Elst, R6 340 000. KRANSPOORT (448), 32 ha, aan Deale-boerdery (Edms.) Bpk., van Mabalingwe Spa (Edms.) Bpk., R1 160 000. WITPOORT (551), 103 ha, aan Northern Jungle Trading 255 (Edms.) Bpk., van Kyoguard (Edms.) Bpk., R2 410 000. KWAZULU-NATAL UTRECHT BLOEDRIVIER (17069), 287 ha en BLOEDRIVIER (17069), 327 ha, aan Dulini Farming (Edms.) Bpk., van A&F Farming (Edms.) Bpk., R3 450 000. LIMPOPO LEPHALALE SERENDIPITY (679), 716 ha, aan Lebami Trading (Edms.) Bpk., van…

Lede van die Dorperskaaptelersgenootskap van Suid-Afrika het besluit om die ras se voortgesette vrugbaarheid te verseker en bevestig dat vrugbaarheidstoetse by alle veilings afgedwing gaan word. Dié besluit is op die 70ste jaarvergadering van die genootskap op Upington met ’n meerderheid van 67 stemme teenoor 5 goedgekeur. Dit volg op ’n mosie dat die verpligte vrugbaarheidstoetse voor veilings afgeskaf word en die deelname daaraan slegs op ’n vrywillige grondslag moet geskied. Mnr. Attie Westraad, die Dorperrasdirekteur, sê die verpligte vrugbaarheidstoetse, wat twee jaar gelede op ’n jaarvergadering aanvaar is, het sedertdien vrugte afgewerp. Die droogtetoestande wat in die verslagtydperk van 1 April 2019 tot 31 Maart 2020 veral in die ekstensiewe skaapgebiede geheers het, het ’n knellende uitwerking op veilings van die genootskap gehad. Sowat 3 297 Dorpers is in…

Gaan die landbou vir die eerste keer in baie jare ’n taamlik stresvrye feestyd beleef? ’n Seisoen waarin boere nie elke dag angstig die weerdienste nagaan en die horison dophou vir tekens van reënwolke wat saampak nie, maar klaar geplant is met kalwers en lammers wat op groen gras loop? Miskien sal sulke goeie toestande ons vanjaar meer tyd gee saam met familie en vriende — ’n aangename vooruitsig ná ’n moeilike jaar van inperkings, afsondering en geliefdes wat aan Covid-19 afgestaan is. Boonop volg dit op jare se bekommernis oor reën wat net nie in Desember en vroeg in Januarie wou kom nie. Volgens die landbouweerkundige mnr. Johan van den Berg is die kans taamlik goed dat Suid-Afrika ’n lekker warm, nat Desember en vroeë Januarie kan hê wat…

WATER MOET OPNUUT TOEGEDEEL WORD — AFASA Die African Farmers’ Association of South Africa (Afasa) wil alle waterlisensies laat opskort sodat alle boere opnuut om watergebruiksregte aansoek moet doen. Mnr. Keith Middleton, sekretaris-generaal van Afasa in die Vrystaat, wat namens Afasa op ’n nasionale simposium oor die toekoms van landbouwaterbestuur in Suid-Afrika gepraat het, het gesê dit is die enigste manier waarop water hertoegedeel kan word. “Afasa se voorstel is dat daar ’n verifikasie-en-validasieproses regdeur die land voltooi moet word om te sien wie besit die water en waarvoor dit gebruik word. Dan kan ons druk uitoefen vir die herlisensiëring van alle watergebruiksregte. “Ons sit nou met ’n scenario van sogenoemde waterboere waar mense met hul waterregte boer deur dit onderling te verhandel. Ons het watergebruikers op sekere besproeiingskemas gevra…

’N BEDUIDENDE styging in voerpryse, die sluiting van veral kitskosrestaurante in die strenger inperkingsvlakke en verbruikers se kleiner beursies het moeilike omstandighede vir hoenderprodusente meegebring. Volgens mnr. Izaak Breitenbach, hoofbestuurder van die braaihoenderorganisasie van die Suid-Afrikaanse Pluimveevereniging (SAPV), word sowat 20% van plaaslik geproduseerde hoendervleis gewoonlik by kitskos- en gewone restaurante verkoop. Selfs ná restaurante weer kon sake doen, het die vraag na hoendervleis teen einde vanjaar nog nie weer tot die vlakke voor Covid-19 herstel nie. Verkope was teen druktyd sowat 15% laer as voor die pandemie. In ooreenstemming met die pluimveemeesterplan, wat in November 2019 deur ’n wye groep belanghebbendes, insluitend in- en uitvoerders, onderteken is, het plaaslike produsente egter vanjaar meer as R1 miljard bestee om produksiekapasiteit met sowat 5% te vergroot. Byna 1 000 nuwe werkgeleenthede…

DIE landbou in Suid-Afrika was in 2020 die een helder lig wat in die donker ekonomiese wêreld van die Covid-19-pandemie geskitter het, en het daartoe gelei dat die regering met nuwe oë na dié sektor kyk. In September is sterk jaarlikse groei van 13% vir die plaaslike landbousektor voorspel, ondanks die uitwerking van Covid-19 en die inperking. Die groei volg ná ’n inkrimping van 1,86% en 9,86% in 2018 en 2019 onderskeidelik. Volgens die buro vir voedsel- en landbou-beleid word die groei moontlik gemaak deur onder meer die tweede grootste mielie-oes ooit, goeie pryse vir uitvoervrugte vanweë ’n swakker rand, en sterk verkope van landbouprodukte in die eerste vier maande van die pandemie. Dit het daartoe gelei dat die BBP van die landbousektor gegroei het, al het die Suid-Afrikaanse ekonomie…

Vandeesweek wil ek klem lê op die belangrikheid van jou testament, maar hierdie keer met ’n ander inslag. Ek koppel dit aan ’n onlangse beslissing in die Kaapse hooggeregshof in die saak Bwanya vs. Meester van die Hof waarin dit gegaan het oor ’n boedel waarin daar nie ’n testament was nie en waar die “erfgenaam” nie met die oorledene getroud was nie. Voordat ek verder hierna kyk, net eers ’n algemene opmerking. In ons reg word testeervryheid – die reg om met jou goed te doen soos jy wil ná jou dood – baie hoog geag. Ons sien dit onder meer in die toonaangewende uitspraak van die appèlhof (BoE Trust Limited NO en ander (846/11) [2012]). Dit bring my by die vraag: Hoekom, as jy hierdie basiese reg het,…

Navorsers weet reeds geruime tyd dat kinders wat op plase grootword, minder geneig is om asma te kry. Oor die redes daarvoor was hulle nog onseker. Duitse navorsers het nou bewys hoe kinders se mikrobioom, wat opgebou is uit mikro-organismes in hul dermkanaal, ’n rol speel. Die fekale monsters van 700 babas van twee tot twaalf maande, wat minstens deels op tradisionele plase grootword, is in hul studie ontleed. Die omgewing waarin mense gebore word, is gevul met klein organismes genaamd mikrobiota. Dié mikro-organismes begin reeds in die eerste minute en ure van ’n baba se lewe die immuunstelsel ondersteun asook toets. Die dermkanaal is die mens se grootste immuunverwante orgaan. Die ontwikkeling van die immuunstelsel en die vestiging van bakterieë in die dermmikrobioom gaan hand aan hand. Die dermmikrobioom…

MNR. ALEWYN NEL WATTER TEGNOLOGIE IS ONMISBAAR? Spilpunte en boorgate. WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY HET? BOLB: Dit staan vir die regte beplanning, organisasie, leiding en beheer. By die Landboukollege Grootfontein het ’n dosent ons geleer geen onderneming kan daarsonder bly voortbestaan nie. WATTER ASPEK HET DIE GROOTSTE IMPAK OP JOU BOERDERY GEHAD? Goeie menseverhoudinge is noodsaaklik. WAT IS DIE BESTE BESLUIT WAT JY NOG GENEEM HET? Om my boerdery te diversifiseer. HOE BEMARK JY JOU PRODUK? Deur die saadmaatskappye en koöperasies wat die saad aan my lewer. HET JY MAATREËLS GETREF OM JOU BOERDERY SE VOORTBESTAAN TE VERSEKER? Ek dink enige boer moet planne maak en maatreëls tref vir sy boerdery se voortbestaan. Ek het altyd planne gereed.…

Op net 27 is mnr. Derick le Roux die jongste beesboer nóg wat die eerbewys as Suider-Afrikaanse Stoetteler van die Jaar ontvang het. Sy insig en raad oor alles van biosekerheid tot ’n optimistiese gees sit selfs gesogte stoetmeesters aan die dink. Boonop sit hy nie op sy eie eilandjie op die plaas waar hy sy dagtaak uitvoer nie. Hy meen een van sy verantwoordelikhede is om veesiektes deurgaans in belang van die hele bedryf met goeie biosekerheid af te weer. Le Roux bestuur die Limousin-stoetery Xourel by Lichtenburg en is in 2019 op die LRF-Veeskool as Pick n Pay se Suider-Afrikaanse Stoetteler van die Jaar bekroon. Die stoetery is deel van Xourel-beleggings op die plaas Tweebuffels. Sy ouers, Carl en Marita, en sy broer, Wesbie, is deel van die…

Die egpaar agter die bekende David & Nadia-wynhandelsmerk, mnr. David en me. Nadia Sadie, besit nie ’n enkele wingerd nie, maar maak duur wyne op stukke uitsoekgrond waar hulle bewaringsboerderypraktyke toepas. Die Sadies is ook vanjaar deur Tim Atkin, oorsese wynjoernalis, as sy jong wynmakers van die jaar aangewys in sy verslag oor die Suid-Afrikaanse wynbedryf. Ongeveer die helfte van hul druiwe kom van die plaas Paardebosch in die Paardeberg-streek in die Wes-Kaap. Hulle huur dié plaas van 16 ha al sedert 2013. Die res van hul druiwe koop hulle reg oor die Swartland aan. Dit is nie bloot ’n koop-en-verkooptransaksie nie, maar hulle is betrokke by elke wingerd en probeer die eienaars oortuig van die waarde van bewaringsboerdery. Eintlik doen die resultate die praatwerk, want die ou wingerde vaar…

Onvoorspelbare kragonderbrekings en jaarlikse tariefstygings hou menige Suid-Afrikaanse boer uit die slaap, maar om die koord met Eskom heeltemal te sny, verg moed. Die Oos-Kaapse boer dr. Les Trollope is moontlik die eerste kommersiële boer wat deurgedruk en sy plaas heeltemal van die kragnetwerk ontkoppel het. Trollope se grootste struikelblok was om die regte kontrakteur te kry wat ’n stelsel vol-gens sy behoeftes kon installeer. Hy en mnr. Marius Basson van SAPV Solar Solutions het voorheen goed saamgewerk aan een van Trollope se ontwikkelings op Jeffreysbaai. “Daar moet ’n goeie verstandhouding bestaan en die kliënt moet eerlik wees oor sy behoeftes,” sê Basson. Jou opsies is om aan die netwerk gekoppel te wees of heeltemal ontkoppel te wees. Wanneer jy aan die netwerk gekoppel is, is jy steeds in ’n…

Daar is ’n sterk moontlikheid dat glifosaat, ’n belangrike breëspektrumonkruiddoder sonder nawerking, sy sosiale aanvaarbaarheid kan verloor en verbied word, al kan dit groot nadele vir die landbou-ekonomie en natuurlike omgewing inhou. In die tyd toe drie studies ’n verband tussen blootstelling aan glifosaat en nie-Hodgkin se limfoom gevind en sekere lande glifosaat begin verbied het, is syfers bekend gemaak wat die ongunstige gevolge van boerdery sonder glifosaat uitspel. Die skrywers van die artikel “The contribution of glyphosate to agriculture and potential impact of restrictions on use at the global level” in die vaktydskrif GM Crops Food het gevind die produksie van sojabone, mielies en kanola kan wêreldwyd met onderskeidelik 18,6 miljoen ton, 3,1 miljoen ton en 1,5 miljoen ton daal as glifosaat verbied word. Die gebruik van ander onkruiddoders…

In Januarie vanjaar is mnr. Derek Mathews, voorsitter van Graan SA, en sewe familielede op sy plaas in die Sannieshof-omgewing aangeval. Hoewel hy aandring die aanval definieer hom nie, laat dit niemand onaangeraak nie. “Tydens die ondenkbare gebeure van ’n gewelddadige aanval verander die lewe in daardie oomblikke vir ewig. Die wonderlike goeie eienskappe van die samelewing word skielik openbaar in die meelewing van mense wat in die normale verloop van die lewe ten beste beleef in die verbygaan gegroet het. “Ons is oorweldig deur die barmhartigheid van ons onmiddellike bure en kerkgemeente. Dankie is ’n te klein woord om te kan beskryf wat sulke gebare beteken. “My oupa het hierdie huis waarin ons aangeval is, in 1920 gebou. In die honderd jaar het ons nog nooit bedreig gevoel nie.…

’n Algemene klagte oor ultrahoëdrukstrookbeweidingstelsels is dat diere te veel kondisie verloor, en nadat heelwat geld op infrastruktuur uitgegee is, gooi boere die handdoek in. Jy kan egter diere in ’n goeie, produserende kondisie hou en die stelsel se reusewaarde suksesvol ontgin, meen die Karooweidingspionier, boer en skrywer André Lund.* Ultrahoëdrukstrookbeweiding (UHDSB) se belangrikste kenmerk is die nabootsing van die groot wildmigrasies wat voorheen in Suider-Afrika voorgekom het. Dink aan UHDSB as ’n spansport tussen ’n veewagter en sy vee. Dit het ’n rustigheid in die kudde tot gevolg namate wedersydse vertroue toeneem. Dit maak UHDSB die aangenaamste werk op enige plaas. As daar fout kom met iets soos veedruk wat te laag is, onvoldoende weiding of te min water, sal die diere van hulle laat hoor. Lund het 20…

Boer altyd met voer in jou agterkop. Jou geld kan opraak, maar nooit jou voer nie. Hou dit ook in gedagte dat een oplossing nie vir almal werk nie. In die algemeen raak die insetkoste van veeboerdery hoër hoe verder ooswaarts jy in Suid-Afrika beweeg. Met veeboerdery is om te voer, die vinnigste manier om bankrot te gaan. Die tweede vinnigste is om nié te voer nie. Die goedkoopste voer op enige veeplaas is die veld. Die plan behoort dus te wees om die veld te bestuur om soveel moontlik hoëgehaltevoer uit hierdie “goedkoop” bron te kry. Veldbestuur is dikwels belangriker as die bestuur van die diere op daardie veld. Dit is belangrik dat die diere aangepas moet wees by die veld waarop hulle loop. Daar word te veel klem…

Om brandbane teen jou plaasgrense te maak, verg moeite en kan ’n paar rand kos. Die Coetzee-familie wat naby Vredefort in die Noord-Vrystaat boer, het ’n maklike en goedkoop manier bedink – hulle span bloot hul beeste in. Die ranteveld vol klippe was eintlik die rede vir die plan, sê mnr. Gideon Coetzee. “Ons het voorheen brandpaaie teen ons grense geskraap, maar tussen die rante en klippe kan jy net só ver kom. Só ’n brandpad was net 4 m breed, wat min beskerming is. Waar ons nie kon skraap nie, sou ons moes spuit en die stroke afbrand. Dit lyk egter aardig en ons het gesien hoe swak die veld in sulke dele herstel.” Verlede jaar het Coetzee begin om hul beeste te gebruik om die veld al teen…

Met ’n vergasser kan boere wat organiese materiaal soos hout van indringerspesies of mieliestronke het, biogas produseer vir ’n kragopwekker om ’n waterpomp aan te dryf, krag vir tuisgebruik voorsien en selfs water en lug verhit. Mnr. Jacques Jordaan van die Santa Palomagasteplaas buite Oos-Londen in die Oos-Kaap het vanjaar besluit om sy eie vergasser te bou waarin hy vlambare sintese-gas produseer van houtskool, wat hy op sy plaas maak. Sy uiteindelike doel is om die vergasser op ’n voertuig te monteer. “Ek wil die vergasser op ’n bakkie bou en dit as ’n soort energie-knooppunt gebruik. Dan trek jy jou bakkie saans naby die huis en koppel dit aan die kragopwekker vir kragvoorsiening, warm water en warm lug in die winter vir die huis en môre ry ek met…

DUURSAME TENKE GAAR WATER VIR MENSE, DIERE EN BESPROEIING OP SBS Water Systems is die maatskappy wat Zincalume-watertenke in 1998 in Suid-Afrika bekend gestel het vir gebruik in die mynbou en landbou, en vir munisipaliteite, brandbestryding en wateropgaring. Die muur- en dakpanele van die SBS-tenke word vervaardig van staal wat bedek word met ’n gesmelte allooi-samestelling van 55% aluminium, 43,5% sink en 1,5% silikon. Dit veroorsaak dat die tenke hoogs bestand is teen verwering. Die tenke het ’n voering aan die binnekant om te verseker dat opgegaarde vloeistof nie in kontak met die muurpanele kom nie. Hierdie voering voldoen aan die gehaltestandaard van Australië se sentrum vir watergehalte vir produkte wat in kontak met drinkwater kom. Die opgaarvermoë van die tenke wissel van 12 kiloliter tot ’n indrukwekkende 3,3 miljoen…

FEESTE 2 FEBRUARIE: Wynoesherdenkingsgeleentheid (virtueel) aangebied deur Agri-Expo. Razelle Galant, razelle@agriexpo.co.za 25 FEBRUARIE: Beoordeling van die Suid-Afrikaanse suiwelkampioenskapskou, aangebied deur Agri-Expo. Razelle Galant, razelle@agriexpo.co.za 26 MAART: Aankondiging van SA suiwelkampioene, aangebied deur Agri-Expo. 7 MEI: Internasionale Sauvignon blanc-dag, aangebied deur Agri-Expo. KONFERENSIES 2-3 MAART: Africa Energy Indaba 2021, Kaapstadse Internasionale Konvensiesentrum. Web: www. africaenergyindaba.com, e-pos: info@energyindaba.co.za 11 MAART: Vloot-en-brandstofbestuurkonferensie aangebied deur Maphosa Management Consultant. Chris, tel. 010 214 0666, chris@ maphosam.co.za, www.maphosa management.co.za 13-16 OKTOBER: Conexpo Africa 2021, Johannesburg. Werktuie en voertuie, asook produksiemiddele vir die landbou-, bosbou-, mynbouen boubedryf in Afrika suid van die Sahara. Web: www.bcafrica.com, e-pos: info@mm-sa.com, tel. 011 476 8093. SKOUE 10-13 FEBRUARIE: Heidelbergskou. Vic Brand, 063 995 3294, Sarah Koch, 082 725 4091, 083 476 7445 ofsarahs.val@gmail.com 12-13 FEBRUARIE: Victoria-Wes, Jan de Klerk, 073 962…